Wednesday, February 10, 2016

Imperial or SI ျမန္မာ ႏိုင္ငံေဆာက္လုပ္ေရး ဒီဇိုင္း အတြက္ Imperial vs Metrics (IP) - ဘယ္ယူနစ္ ကို ေရြးမွာလဲ။

---- အၾကမ္းေရး လက္စ ..... ျမန္မာ ႏိုင္ငံေဆာက္လုပ္ေရး ဒီဇိုင္း အတြက္ Imperial vs Metrics (IP) - ဘယ္ယူနစ္ ကို ေရြးမွာလဲ။ ဒီကိစၥ ကို ေဆြးေႏြးမယ္ ဆိုရင္ ေၾကာင္ေရခ်ိဳးတယ္ လို႔ ထင္မဲ့သူ အမ်ားႀကီး ရွိပါတယ္။ လက္ရွိအေနအထား မွာ မလြယ္ကူ တဲ့ ပံုစံ လည္း ေတြ႕ေနရပါေသးတယ္။ လက္မခံႏိုင္တဲ့ လူအခ်ိဳ႕ရဲ့ Resistance ကလည္း မ်ားပံု ရပါတယ္။ အတင္း မတိုက္တြန္း လိုပါ။ စဥ္းစားဆင္ျခင္ ၾကည့္ ႏိုင္ဘို႔သာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ အတြက္ Fundamental အေျခခံ ယူနစ္ မွာ မက္ထရစ္ အေျခခံ The International System of Units (SI) ယူနစ္ ကို အေျခခံ သင့္တယ္ လို႔ က်ေနာ္ေျပာခဲ့ပါတယ္။ က်ေနာ့္အျမင္ မွာ လက္ရွိ Myanmar National Building Codes ေတြ မွာ အမ်ားအားျဖင့္ Dual Units နဲ႔ေပးထားေပမဲ့ အခ်ိဳ႕ဌာနေတြ က ေရွးရိုးစြဲ လို႔ IP မွ IP ဆိုတဲ့ အေျခအေန ကေတာ့ ေရရွည္ မျဖစ္သင့္ပါဘူး။ SI units ကို ခ်က္ခ်င္း မေျပာင္းေပး ႏိုင္ေသးရင္ေတာင္ ေျပာင္းႏိုင္ဘို႔ လမ္းေၾကာင္း ကိုေတာ့ ဦးတည္ေပးရပါမယ္။ ဒါက ေရရွည္ လိုအပ္ခ်က္ ပါ။ တစ္ ကမာၻလံုး က ႏိုင္ငံ အားလံုး လိုလို ေျပာင္းလဲသင့္တာ ကို ေျပာင္းလဲခဲ့ၾကပါၿပီ။ IP units ေတြရဲ့ မူလ ပင္ရင္း ဘိုးေအ ႏိုင္ငံၾကီးေတြ ျဖစ္တဲ့ အဂၤလန္ အပါအဝင္ ၾသစေတးလ်ား၊ ကေနဒါ စတဲ့ ႏိုင္ငံေတြ အားလံုး မက္ထရစ္ စနစ္ ကို ေျပာင္းၿပီးသြားပါၿပီ။ ဒီလိုႏိုင္ငံႀကီး ေတြ ကိုယ္တိုင္ က သူတို႔ ရိုးရာ အေမြအႏွစ္ မူရင္း သံုးေနၾကစနစ္ေတြ ကို ပစ္ပယ္ၿပီး သူတို႔ နဲ႔ သိပ္ အေစးမကပ္ လွတဲ့ ျပင္သစ္ေတြ ရဲ့ အေျခခံ ယူနစ္ စနစ္ ကို ေျပာင္းယူသြားတာ အေၾကာင္းမဲ့ လို႔ ထင္ၾကပါသလား ခင္ဗ်ာ။ အျခား ASEAN ႏိုင္ငံ အားလံုး ကလည္း မက္ထရစ္ သံုးေနၾကပါၿပီ။ မေလးရွား ဆိုတာ လည္း အရင္က အဂၤလိပ္ စနစ္ မို႔ အင္ဂ်င္နီယာ ေတြ IP ယူနစ္ေတြ ကို နားလည္တယ္၊ စကားေျပာတဲ့ အခ်ိန္မွာ သံုးေနဆဲ ဆိုေပမဲ့ တရားဝင္ သံုးေနတာ က ေတာ့ မက္ထရစ္ စနစ္ပါ။ စကာၤပူ မွာ လည္း မက္ထရစ္ ပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ မက္ထရစ္ စနစ္ ကို မသံုးရင္ အာဆီယံ နဲ႔ ယွဥ္တဲ့ အခါ၊ အျပန္အလွန္ အလုပ္လုပ္ ရတဲ့ အခါ Barrier တစ္ခု ျဖစ္ေနပါလိမ့္မယ္။ မွတ္မွတ္ရရ SI Units ရဲ့ေကာင္းခ်က္ေတြ နဲ႔ ဘာေၾကာင့္ စသံုးမယ္ ဆိုတာ ကို က်ေနာ္တို႔ အထက္တန္းေလာက္ထဲက စထိေတြ႕ခဲ့ရတာ မို႔ အႏွစ္ သံုးဆယ္ေက်ာ္ေနပါၿပီ။ စနစ္ အသစ္၊ အဆန္း လည္း မဟုတ္ပါဘူး။ အင္တာနက္ က အခ်က္အလက္ေတြ အရ လက္ရွိ ကမာၻေပၚမွာ IP units ကို ဖက္တြယ္ သံုးေနဆဲ ႏိုင္ငံ သံုးႏိုင္ငံပဲ ရွိပါတယ္တဲ့။ အေမရိကန္ ရယ္၊ ျမန္မာ ရယ္၊ နဲ႔ Liberia ဆိုတဲ့ အာဖရိက အေနာက္ကန္းရိုးတန္း က ႏိုင္ငံငယ္ ေလးရယ္ပါ။ Liberia က ဂရုစိုက္ စရာ မရွိလို႔ စာရင္းထဲ မထည့္ရင္ US & us (ျမန္မာ) ရယ္ ပဲက်န္ပါတယ္။ USA US မွာ က Standards ေတြ က အတည္တက် ေသာင္းနဲ႔ ခ်ီေနတာ။ ကမာၻေပၚမွာ စံ အမ်ားဆံုး ႏိုင္ငံ။ ဘာလုပ္လုပ္ တိုင္းစရာ စနစ္ ေပတံ ေလးက ပါရမွ။ Codes တြ ေတာင္ျဖည္းျဖည္းခ်င္းျပင္ေနၿပီ။ အခု ေနာက္ပိုင္း ထြက္သမွ် Codes/Standards ေတြ က်ေနာ္သိသေလာက္ အားလံုးလိုလို Dual Units ေတြနဲ႔ပါ။ ဒါမွ အျခားႏိုင္ငံ ေတြ မွာ လည္း ဆက္သံုးႏိုင္မွာ မို႔ပါ။ International Building Code (IBC) ကို ၾကည့္ရင္လည္း Dual Units အတြက္ ျပင္ထားတာမွန္း သိသာပါတယ္။ (ယူနစ္ အေျပာင္းမွာ မွားေလ့ရွိတာ လည္း ရွိႏိုင္ပါတယ္။ သတိထားႏိုင္ဘို႔ပါ။) Science Subjects (Chemistry/Chemical) ေတြ အားလံုး က မက္ထရစ္ (SI) နဲ႔ဘဲ သင္ပါတယ္တဲ့။ Engineering ေတာင္ က်ေနာ့္ မန္ေနဂ်ာ ေဟာင္း ယူလာျပတဲ့ သူ႔ Mechanical Engineering (Undergrad) HVAC ေမးခြန္း အရ Mechanical Engineering က SI units နဲ႔သင္တာပါ။ အေမရိက မွာ ကမာၻေက်ာ္ ထင္ရွားတဲ့ Engineering Company ႏွစ္ခု ျဖစ္တဲ့ the US Army Corp of Engineers and NASA တို႔ က လည္း Metric (SI) units ပဲ သံုးပါတယ္။ သိပၸံ (Science Subjects) ေတြ လည္း မက္ထရစ္ ပါပဲ။ Laboratory ေတြ မွာ xxx/100 mL ဆိုတာမ်ိဳး ပဲ ေတြ႕ရပါမယ္။ (/ tbs လို႔ မေတြ႕မိပါ။) Consumer Products ေတြ အားလံုး မွာ မက္ထရစ္ လံုးလံုးမဟုတ္ရင္ ေတာင္ Dual Units ပါ။ ဥပမာ၊ ႏြားႏို႔ Half Gallon (1.89 L)၊ ေရခ်ိုးခန္းသံုး ဆပ္ျပာ၊ သြားတိုက္ေဆး လိုမွာ က်ေတာ့ 251 mL (8.5 fl. oz.), NET WT 3.0 oz (85 g)။ အဲ ေသာက္ေဆးေတြ မွာ ပါဝင္တဲ့ အမယ္ ေတြ က်ေတာ xxx mg (မက္ထရစ္ လံုးလံုး) ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ အစားအေသာက္ေတြ မွာ ပါတဲ့ energy value ကို Calorie နဲ႔ ျပပါတယ္။ Btu နဲ႔ျပတာ မေတြ႕မိပါ။ ကားေတြ က မိုင္ႏႈန္း ျပတဲ့ ဒိုင္ခြက္ မွာ လည္း အျပင္ က မိုင္၊ အတြင္း က ကီလို မီတာ ပါ။ (ျမန္မာျပည္ မွာ ကားေတြ က ကီလိုနဲ႔ ျပျပီး လမ္းေတြ က မိုင္၊ ခုတစ္ေခါက္ ျပန္ေတာ့ မိုင္တိုင္ ေတြ ကို ကီလိုမီတာ နဲ႔ ျပန္လဲ ေနတာ ေတြ႔မိတာမို႔ လမ္းေဆာက္လုပ္ ေရး က ေတာ့ စေျပာင္းေနၿပီ လို႔ ယူဆရပါတယ္။ ဘယ္ေမာင္းညာေမာင္း ကိစၥ ကိုလည္း ေျပာင္းဘို႔ လုပ္ေနတာ ေတြ႕ရပါတယ္….) ကားအင္ဂ်င္ (ဆလင္ဒါ) အရြယ္အစား မွာ လည္း 3L, 3.5L စသည္ျဖင့္။ 2 Pints, 1 gal မရွိပါ။ (horse power ကိုေတာ့ သံုးပါတယ္။) Engineering, Procurement and Construction Management (EPCM) Companies အႀကီးႀကီးေတြ မွာ လုပ္မယ္ ဆိုရင္ လည္း ယူနစ္ ႏွစ္ခုလံုး ကို သံုးႏိုင္ဘို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ US Projects ေတြ အတြက္ IP ျဖစ္ႏိုင္ေပမဲ့ အျခားေနရာ ေတြ မွာ ေတာ့ မက္ထရစ္ ပါ။ (ေဆာက္လုပ္ေရး မဟုတ္တဲ့ Petrochemical & ပိုက္လိုင္း စနစ္ ေတြ မွာ ေတာ့ IP units အားေကာင္းေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါက လည္း Engineering Standards / Practices ေတြ က အေျခခံ ထားၿပီး စနစ္က်ေနၿပီး ျဖစ္တာမို႔ ပါ။) တစ္ႏိုင္ငံလံုး မွာ ရွိတဲ့ အေဆာက္အဦ ေတြ သာမက Engineering Products ေတြ အားလံုးလိုလို က စနစ္တက် Standards ေတြ နဲ႔ လုပ္ခဲ့ တာမို႔ ျပင္ဘို႔ကေတာ့ အခ်ိန္ၾကာအံုးမွာ ပါ။ က်ေနာ့္ဆရာ ေျပာသလို ဒီမွာ Freeway ေတြ ရွိတယ္။ သြားခ်င္တဲ့ ေနရာ ေျမပံုၾကည့္၊ လမ္းညႊန္ၾကည့္ၿပီး သြား လြယ္လြယ္ေလး၊ ခု GPS နဲ႔ ဆို ပိုေတာင္ သက္သာေသးတယ္။ ေဟာ မင္းအိမ္က တံခါးမ မၾကိဳက္လို႔ လဲခ်င္ရင္ မင္းႀကိဳက္တဲ့ ဆိုင္က သြားဝယ္ Home Depot, Lowe's ဘယ္ဆိုင္ က ဝယ္ဝယ္ အိမ္ျပန္ လာ ကိုယ့္ဟာကိုယ္ တပ္၊ ဘယ္သူမွ ေခၚစရာ မလိုဘူး ကြက္တိပဲ တဲ့။ ငါတရုတ္ျပည္ မွာ တံခါး မွာဝယ္ရေတာ့ Spec. ေတြေပး၊ လိုတဲ့ အတိုင္းအတာ ေတြေပး တစ္ဆင့္ခ်င္း အမွားမပါ ေအာင္ ေသခ်ာေအာင္ အဆင့္ဆင့္ စစ္ၿပီး လုပ္တာေတာင္ ေရာက္လာေတာ့ မွားေသးတယ္ တဲ့။ (By the way, my Architect just explained me that the Typical Standard Main Doors are 3'x7' for Commercial, and 3' x 6'-8" for Residential)။ ဒါေၾကာင့္ US မွာက ေတာ္ရံု နဲ႔ IP units ကို ေတာ္ေတာ္ နဲ႔ ေျပာင္းဘို႔ မလြယ္ေသးပါဘူး။ က်န္ခဲ့တဲ့ ဆယ္စုႏွစ္ အခ်ိဳ႕ အျခားႏိုင္ငံ ႀကီးေတြ ေျပာင္းမဲ့ အခ်ိန္မွာ တုန္းကေတာ့ လိုက္ေျပာင္းဘို႔ အေတာ္ႀကိဳးစားခဲ့ ၾကေသးတယ္ လို႔ သိရပါတယ္။ အလုပ္ မွာ ေတာ့ ႏွစ္ယူနစ္ လံုး ေကာင္းေကာင္း သံုးတတ္ဘို႔ လိုတယ္။ က်ေနာ္တို႔ က Over sea projects ေတြ လည္း ကိုင္ရတာမို႔ ပါ။ လက္ရွိ ယူနစ္ႏွစ္ခု လံုးသံုးၿပီး အလုပ္လုပ္ေနရတဲ့ က်ေနာ့္အဖို႔ မက္ထရစ္ ရဲ့ ပိုမို ခရီးေရာက္မႈ ကို အမႊန္းမတင္ လိုပါ။ IP units ဆိုတာ ကလည္း ငယ္ငယ္ထဲက ရင္းႏွီးလာတာမို႔ မက္ထရစ္ ပေရာဂ်က္ ဆို မက္ထရစ္၊ IP ပေရာဂ်က္ ဆို IP units ဘာသာမျပန္ ယူနစ္ မေျပာင္းဘဲ တြက္ႏိုင္ပါတယ္။ ကဲေနာက္ဆံုး က်န္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံထဲ က တစ္ႏိုင္ငံ အေၾကာင္းကို ေတာ့ ေျပာျပၿပီးပါၿပီ။ တစ္ႏိုင္ငံ ကို ေတာ့ စာရင္းထဲ ထည့္လို႔ မေျပာလိုေတာ့ပါ။ က်ေနာ္တို႔ ေရႊႏိုင္ငံ ဘက္ ကို ျပန္လွည့္ရေအာင္ပါ။ ပထမ ဒုတိယ ကမာၻစစ္ ဝန္းက်င္ က Indian Standards ေတြ ကို ဆက္ၿပီး ဖက္တြယ္ထားရင္ ေတာ့ IP units ကလည္း ဆက္ၿပီး အသံုးဝင္ မွာ အေသအခ်ာပါ။ ဆယ္စုႏွစ္ ေပါင္း မ်ားစြာ ေနာက္က် က်န္ခဲ့ လို႔ က်န္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ငါးဆယ္ ေလာက္ က ေန ျပန္စမယ္ ဆို ရင္ ႏွစ္ခါ မက နာပါတယ္။ လမ္းေတြ မွာ ကီလိုမီတာတိုင္ ေတြ ေျပာင္းတပ္ေနပါတယ္။ Standards ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား က ႏိုင္ငံတကာ က မွီရမယ္။ British Standards ေတြ က ေတာ့ SI units ပဲ။ ဒါဆို American Standards ေတြ ယူမယ္။ ယူနစ္ က ဂါလံ၊ ဂါလံခ်င္း တူသလား၊ မတူျပန္ပါ။ [ US gal=3.785 L, IP gal=1.2 US gal (4.546L) ]။ ျမန္မာျပည္ မွာ သံုးေလ့ ရွိတာ က Imperial Gallon ပါ။ အျခား ဒီလို US-UK ကြဲတာ ေလးေတြ ရွိတဲ့ အခ်ိန္ မွာ UK စနစ္ ကို သံုးခဲ့တဲ့ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ က US Standards ေတြ ကို ဒီအတိုင္း ယူသံုးရင္ လြဲအံုးမွာပါ။ မက္ထရစ္ စနစ္ က ဘယ္ေလာက္ပို ရွင္းလဲၾကည့္ရေအာင္။ ပထမ Length: meter vs (inch, foot, yard, chain, furlong, mile) Weight: kilogram vs (gr, oz, lb, Stone, Quarter, Hundredweight, Ton), also dependes UK or US Volume: Liter / m3=1,000 L vs [ in3, ft3, yd3, US or UK (fl. oz., pint, quart, gallons) ] 10 power, giga (G-), mega (M-), kilo (k-), centi (c-), milli (m-), micro (µ-) စတဲ့ prefix ေတြ နဲ႔ SI units ကို ပိုၿပီး ရိုးရွင္းေအာင္ လုပ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ Imperial units က လွပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ရိုးရွင္း ထိေရာက္မႈ မွာေတာ့ မက္ထရစ္ ကို အမွတ္ေပးတဲ့ သူ မ်ားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မက္ထရစ္ စနစ္ ကို ေျပာင္းကုန္ၾကတာ လို႔ပဲ ျမင္ပါတယ္။ Exercise လုပ္ၾကည့္ရေအာင္ ပါ။ ၁။ အခန္းေတြ ရဲ့ အရြယ္အစား နဲ႔ ဧရိယာ၊ ထုထည္ ေတြ ကို Excel Spreadheet နဲ႔ တြက္ၾကည့္ပါ။ ေပ၊ လက္မ ၿပီးေတာ့ 1/16 in precision ပံုထဲ က အတိုင္း ယူၿပီးေတာ့။ ၂။ မိသားစု တစ္စု ပ်မ္းမွ် လူဦးေရ ငါး ေယာက္ပါ အိမ္ေထာင္ စု ၂၀ အတြက္ ေသာက္သံုးေရလိုအပ္ခ်က္။ လူတစ္ဦး လွ်င္ IP Gal 30 (135 L) ႏႈန္း ယူဆပါ။ ေရေလွာင္ရန္ ပမာဏ တစ္ရက္စာ။ ၃။ ေရကန္အရြယ္အစား ခန္႔မွန္းပါ။ ၂။ ေရကန္၏ Structure Load ကို ခန္႔မွန္းေပးပါ။ စမ္းၾကည့္ပါ။ ၿပီးရင္ Pipe Selection Charts ေတြ မသံုးပဲ ဂဏန္းတြက္စက္သံုးၿပီး ပိုက္အရြယ္အစား ေရြးၾကည့္ပါ။ See what other people says; http://www.windmill.co.uk/units.html http://www.metric4us.com/why.html ၃။ စကားမစပ္ တစ္ဧက မွာ Square Foot ဘယ္ေလာက္ရွိလဲ သိေနေသးတဲ့ သူ ဘယ္ႏွေယာက္ ရွိမလဲ မသိ။ (ေဆာ့ဖဝဲ မသံုး၊ စာအုပ္ မဖတ္ပဲ လက္တမ္း သိတဲ့ သူ ကို ေျပာတာပါ။)

Read More... [ အက်ယ္ ဖတ္ရန္... ]

Saturday, February 6, 2016

ေသာက္သံုးေရ အဆင့္အတန္း စံ (Potable Water Quality)

ေသာက္သံုးေရ ကို ပိုက္နဲ႔ ျဖန္႔ေဝတဲ့ စနစ္ ( Domestic / Potable Water Supply Systems) ေတြ မွာ ေပးေဝထားတဲ့ ေရက သတ္မွတ္ထားတဲ့ စံခ်ိန္ နဲ႔ အညီ ေသာက္သံုးေရ အဆင့္မွာ အၿမဲတမ္း ရွိေနေအာင္ ဂရုစိုက္ ေပး ရပါတယ္။ Water Source မူရင္းထုတ္ယူတဲ့ေနရာ၊ ေရစစ္တဲ့စနစ္၊ ေရျဖန္႔ေဝတဲ့ ပိုက္ စနစ္ ေနာက္ဆံုး ဘံုဘိုင္ေခါင္း၊ ေရသံုးတဲ့ ေနရာအားလံုး (အစ မွ အဆံုး အထိ) ေရသန္႔စင္ေအာင္ နဲ႔ အျပင္ က အညစ္အေၾကး ေတြ လံုးဝ ဝင္ မလာႏိုင္ေအာင္၊ စနစ္ အထဲမွာ လည္း (ဥပမာ သံေခ်း၊ ဘက္တီးရီးယား) မပြားရေအာင္၊ ေရေျပာင္းျပန္ လည္း မစီးႏိုင္ေအာင္ ေသေသခ်ာခ်ာ ဂရုစိုက္ ေပးရပါတယ္။
ဒီေရေတြ ရဲ့ ရွိသင့့္တဲ့ စံညႊန္း အဆင့္အတန္း ေတြ ကို World Health Organization ( WHO) ရဲ့ လမ္းညႊန္မွာ အပိုင္းေလးပိုင္း ရႈ႕ေထာင့္ေလးခု ကေန ခြဲျခား သံုးသပ္ျပထားပါတယ္။


    ... Back to Top [Table of Contents]....
  1. Microbial Aspect: အႏုဇီဝ ပိုးမႊား ဆိုင္ရာ ရႈေထာင့္။
  2. အႏုဇီဝ ပိုးမႊား ဆိုင္ရာ ရႈေထာင့္ ကေန ၾကည့္တဲ့ အခါ လူေတြ ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေလွ်ာ၊ ေအာ့အန္၊ ၾကြက္တက္ ေစႏိုင္တဲ့ ပိုးမႊားေတြ နဲ႔ အျခားေဘးျဖစ္ေစ မဲ့ ပိုးမႊားေတြ လူေတြ အႏၱရာယ္ ျဖစ္ေစႏိုင္ေလာက္ တဲ့ အထိ မပါဝင္ေစဘို႔ ပါ။ ဒီအထဲ မွာ နာမည္ၾကီး Legionella & e-coli bacteria ေတြ လည္း ပါဝင္ပါတယ္။
    E-coli ( Escherichia coli) ဆိုတာကေတာ လူေတြရဲ့ အူသိမ္ နဲ႔ တိရစာၦန္ ေတြရဲ့ အူလမ္းေၾကာင္းမွာ ေပါက္ပြားရွင္သန္ ေနတဲ့ အစာေၾကခ်က္ မႈ အတြက္ မရွိမျဖစ္ ဘက္တီးရီးယား တစ္မ်ိဳးပါ။ သူ႔ကို လူေတြ နဲ႔ တိရစာၦန္ ေတြ စြန္႔ထုတ္ လိုက္တဲ့ အညစ္အေၾကး ေတြ မွာ ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္ (မွတ္ရလြယ္တာ ေပါ့ အီး-ကိုလိုင္) ။ E-coli အမ်ိဳးအစား အခ်ိဳ႕က ဘာဒုကၡ မွ မေပးေပမဲ့ အခ်ိဳ႕ ကေတာ့ အသက္ကို ပါရန္ရွာ ႏိုင္ပါတယ္။ (မွတ္ခ်က္။ ။ ဒိန္ခ်ဥ္ထဲမွာ ပါတဲ့ အစာေျခ ဘက္တီးရီးယား ေတြ က E-coli မဟုတ္ပါ။ ဒိန္ခ်ဥ္ထဲ မွာ E-coli ပါရင္လည္း ဒုကၡေပးႏိုင္ပါတယ္။)
    ေနာက္တစ္ခ်က္ က E-coli ေတြ႕တယ္ ဆိုတာ နဲ႔ လူေတြ၊ တိရစာၦန္ ေတြ ဆီ က အျခား ေရာဂါပိုးမႊားေတြ လည္း ပါဘို႔ အခြင့္အလမ္း မ်ားတယ္ ဆို တဲ့ အခ်က္ပါ။
    ေသာက္သံုးေရ ၾကည္လင္ဘို႔ ကလည္း လိုအပ္ခ်က္ တစ္ခုပါ။ ေရမၾကည္လင္ေစတဲ့ အခ်က္ေတြ ျဖစ္တဲ့ ေရအနည္ပါတာ ေရေနာက္တာ ေတြ က လည္း အႏုဇီဝ ပိုးမႊားေတြ ပါဝင္ႏႈန္း နဲ႔ တိုက္ရိုက္နီးပါး ဆက္စပ္ေနပါတယ္။ Total Suspended (TSS) & Turbidity / Total Dissolved Solid (TDS) ေတြ ကို စံသတ္မွတ္ တိုင္းတာႏိုင္ပါတယ္။
    အျခား ပိုးမႊားဆိုင္ရာ အခ်က္ေတြ အေၾကာင္းကို လည္း စိတ္ဝင္စား ရင္ မွီျငမ္းစာရင္း မွာေပးထားတဲ့ WHO-Guidelines for Drinking-Water Quality စာအုပ္ကို ေဒါင္းလုပ္လုပ္ ၿပီး ဖတ္ႏိုင္ပါတယ္။

    ... Back to Top [Table of Contents]....
  3. Chemical Aspect: ဓာတ္သတၱဳ ဆိုင္ရာ ရႈေထာင့္၊
  4. ဓာတ္သတၱဳ ဆိုင္ရာ ရႈေထာင့္ ကေန ၾကည့္တဲ့ အခါမွာလည္း ေရထဲမွာ ေပ်ာ္ဝင္ေနတဲ့ အထဲက ခ်က္ခ်င္း အဆိပ္သင့္ႏိုင္တဲ့ ဓာတ္ေပါင္း၊ ေရရွည္မွာ ဒုကၡေပးမဲ့ ဓာတ္ေပါင္း၊ ကင္ဆာ ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ဓာတ္ေပါင္း စသည္ျဖင့္ ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီအထဲ မွာ အာဆင္းနစ္ ( Arsenic)၊ ခဲ ( Lead)၊ ျပဒါး ( Mercury)၊ ဆိုင္ယာႏိုတ္ ( Cyanide) ေတြ က နာမည္ၾကီး အဆိပ္ေတြပါ။
    Lead (ခဲ) ကို ကယ္လီဖိုးနီးယား မွာေတာ့ ခ်က္ခ်င္းပဲ ေသေတာ့မဲ့ အဆိပ္တစ္ခု သေဘာထား ရြ႔ံ႕ၾကပါတယ္။ လက္ရွိ US မွာ ပိုက္ဆက္ပစၥည္း ေတြ က ခဲ အနည္းဆံုး (သို႔) ခဲလံုးဝ သန္႔စင္တဲ့ ( Lead-Free) ပစၥည္းေတြ ကို ပဲ သံုးခြင့္ ရွိပါတယ္။
    EPA မွာေတာ့ ေရသန္႔ဘို႔ အတြက္ သံုးတဲ့ ဓါတုပစၥည္း ( Disinfectants) ေတြ နဲ႔ ဒီပစၥည္းေတြ ကို သံုးလို႔ ထြက္လာတဲ့ ဓာတ္ေပါင္း ( Disinfection Byproducts) ေတြ ကို လည္း ကန္႔သတ္ပါတယ္။
    EPA မွာေတာ့ ေရသန္႔ဘို႔ အတြက္ သံုးတဲ့ ဓါတုပစၥည္း ( Disinfectants) ေတြ နဲ႔ ဒီပစၥည္းေတြ ကို သံုးလို႔ ထြက္လာတဲ့ ဓာတ္ေပါင္း ( Disinfection Byproducts) ေတြ ကို လည္း ကန္႔သတ္ပါတယ္။
    • Disinfectants အေနနဲ႔ သံုးတဲ့ ကလိုရင္း ေတြ က မ်က္ေစ့၊ ႏွာေခါင္း နဲ႔ အေရျပားယားယံတာ၊ အစာအိမ္ ေသြးနီဥ ေလ်ာ့နည္းတာ ေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တာ မို႔ သံုးမဲ့ ေနရာမွာ ရွိတဲ့ Residual Chlorine ကို ကန္႔သတ္ပါတယ္။
      ဒီေနရာ မွာ အေတြ႕အၾကံဳ အခ်ိဳ႕အရ ေျပာရမယ္ ဆိုရင္ မေလးရွား၊ စကာၤပူ က ေရေတြ မွာ Residual Chlorine အတိုင္းအတာ တစ္ခု အထိ ပါတာမို႔ ေသာက္တဲ့ အခါ အနံ႔ သိသာပါတယ္။ ဒီေရေတြ ကို ငါးကန္ထဲ ထည့္မယ္ ဆိုရင္ ငါးေတြ မေသရင္ေတာင္ သက္တမ္းတို ပါလိမ့္မယ္။ ကလိုရင္း က ေရထဲမွာ breakdown လုပ္တာ ျမန္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တစ္ဆင့္ ေရကန္ထဲ မွာ တစ္ရက္ တန္သည္၊ ႏွစ္ရက္တန္သည္ ခ်င့္ၿပီး ခန ေလွာင္ထားေပးၿပီး မွ ငါးကန္ေတြ ထဲ ထည့္ရင္ အဆင္ေျပ ေလ့ရွိပါတယ္။
      Water Features လို Legionella ဘက္တီးရီးယား ထိန္းဘို႔ ကလိုရင္း ဆက္တိုက္ထည့္ထားတဲ့ ေရကေတာ့ ငါးေတြ အတြက္ အဆိပ္ပါပဲ။ ပေရာဂ်က္ တစ္ခု မွာ အေပၚက Water Features ေအာက္မွာ Koi Fish Pond ထားတာ အေပၚက ေရေတြလွ်ံျပီး ေအာက္ က ငါးကန္ထဲ က်လို႔ ငါးေတြ အကုန္ေသ ကုန္တာ ၾကားဘူးပါတယ္။ (အေတာ္ ေလ်ာ္လိုက္ရတယ္ လို႔ လည္း ၾကားလိုက္ရပါတယ္။)
    • ကလိုရင္း နဲ႔ ဓာတ္ျပဳ ၿပီး ထြက္လာတဲ့ ဓာတ္ေပါင္း ( Disinfection Byproducts) ေတြ မွာလည္း ကင္ဆာျဖစ္ေစ ႏိုင္တဲ့ Bromate, Chlorite, Haloacetic acids ( HAA5) & Total Trihalomethanes ( TTHMs) ေတြကလည္း ကင္ဆာ နဲ႔ အျခား ဆိုးက်ိဳးေတြ ကို ျဖစ္ေစႏိုင္တာ မို႔ ကန္႔သတ္ပါတယ္။

    ... Back to Top [Table of Contents]....
  5. Radiological Aspect: ေရဒီယို ဓာတ္ၾကြမႈ ဆိုင္ရာ ရႈ႔ေထာင့္။
  6. ေရဒီယို ဓာတ္ၾကြမႈ ဆိုင္ရာ ရႈ႔ေထာင့္ ကေန ၾကည့္တဲ့ အခါမွာ လည္း ဒီဓာတ္ၾကြ ပစၥည္းေတြ ပါဝင္မႈ အတိုင္းအတာ နဲ႔ လူေတြ အေပၚ ဘယ္ေလာက္အထိ ဒုကၡေပးႏိုင္သလဲ ဆိုတဲ့ အခ်က္နဲ႔ပဲ ၾကည့္တာပါ။ Alpha, Beta, Radon စတဲ့ ေရဒီယို ျဒပ္ေပါင္း ေတြ ကို ကန္႔သတ္ခ်က္ ေတြ ပါဝင္ပါတယ္။

    ... Back to Top [Table of Contents]....
  7. Acceptability Aspect: Taste, odour and appearance: (အရသာ၊ အနံ႔၊ အေရာင္အဆင္း) လက္ခံနိုင္မႈ ဆိုင္ရာ ရႈ႔ေထာင့္
  8. အရသာ၊ အနံ႔၊ အေရာင္အဆင္း (အျမင္) လက္ခံနိုင္မႈ ရွိ မရွိ ဆိုတာက ေတာ့ လူေတြ ၾကိဳက္ႏွစ္သက္တာ၊ မၾကိဳက္ႏွစ္သက္တာ နဲ႔ တိုက္ရိုက္ သက္ဆိုင္ေလ့ရွိပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ က်န္းမာေရး နဲ႔ တိုက္ရိုက္ မသက္ဆိုင္ ရင္ တရားဝင္ ကန္႔သတ္မႈ နည္းပါတယ္။
    ေရေစးတာ ( Calcium / Ca Salt ထံုးဓာတ္ပါတာ) က လည္း အမ်ားအားျဖင့္ ဥပေဒ အရ တရားဝင္ ကန္႔သတ္ခ်က္ မႈ ရွိခ်င္မွ ရွိပါမယ္။ ဒီေနရာ မွာ စံ နဲ႔ တိုက္ရိုက္ မသက္ဆိုင္ တဲ့ အေၾကာင္းအရာ တစ္ခု ကို ေဆြးေႏြးခ်င္ပါတယ္။
    Water Softner လုိ႔ေခၚတဲ့ ေရေစးကို ေရသြက္ျဖစ္ေအာင္ လုပ္တဲ့ နည္းေတြ ရွိပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ေရေစးေစတဲ့ Calcium ( Ca) Salt ေတြကို ေရသြက္ Sodium ( Na) Salt သို႔ Potassium ( K) Salt နဲ႔ Iron Exchange လုပ္တာပါ။
    က်န္းမာေရး အရ ၾကည့္ရင္ Calcium က လူေတြ အက်ိဳးျပဳတယ္ Sodium က မေကာင္းဘူး ဆိုတဲ့ အခ်က္ေပၚ အေျခခံ ၿပီး Water Treatment Specialist ေတြ နဲ႔ ေဆြးေႏြးဘူးပါတယ္။ Sodium ဆိုတာလည္း လိုအပ္တဲ့ minierals တစ္ခုပါ။ ဆိုလိုတာက က်န္းမာေရး အရ ထိခိုက္မႈ အနည္းအမ်ား ရွိႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တိုင္းတာရ ခက္ပါတယ္။ ပါဝင္တဲ့ ppm ေပၚမွာ မွီပါလိမ့္မယ္။
    အဓိက ကေတာ့ အျမင္ အတြက္ လုပ္ၾကတာပါ။ ေရေစး က ထံုးဓာတ္က (ေရေႏြးအိုး ဓာတ္ဘူးကို ဂ်ိဳးကပ္ေစသလို) ေရခ်ိဳးခန္း မွန္ေတြ၊ ေၾကြခြက္ေတြ။ ပန္းကန္ ခြက္ေယာက္ ေတြ ကို စြန္းေစတယ္။ သန္႔ရွင္းေရးလုပ္ရခက္တယ္။ ပိုက္ေတြ ထဲ မွာ ဂ်ိဳးကပ္တယ္။ ပိတ္တယ္။ က်န္းမာေရး နဲ႔ သိပ္မသက္ဆိုင္တာမို႔ ေရေဝတဲ့ စနစ္ေတြ မွာ ေတာ့ EPA တရားဝင္ တားျမစ္ခ်က္ မရွိပါဘူး။ ေနာက္ RO စနစ္ ကစစ္ထုတ္လိုက္တဲ့ ေရ က်ျပန္ေတာ့လည္း လိုအပ္တဲ့ Minerals သတၳဳ ဓာတ္ ေတြ ကုန္လု နီးပါးျဖစ္ေအာင္ သန္႔လြန္းလို႔ PH7 ဆို ေပမဲ့ အက္ဆစ္ လို ျဖစ္သြားတယ္။ ခႏၶာကုိယ္ထဲ က ဓာတ္သတၱဳေတြ ကို ျပန္စုတ္ယူႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရသန္႔ စက္ရံုေတြ မွာ လိုအပ္တဲ့ သတၳဳ ဓာတ္ ေတြ ကို အရသာ အတြက္ ျပန္ထည့္ေပးေလ့ရွိပါတယ္။ အဲ ေကာ္ဖီေဖ်ာ္ရင္ေတာ့ ေကာင္းမွေကာင္း။

ႏိုင္ငံတကာ မွာ ပိုက္နဲ႔ ေရေပးေဝတဲ့ စနစ္ေတြ မွာ ဒီ စံႏႈန္း နဲ႔ ကန္႔သတ္ခ်က္ ေတြ ကို လိုက္နာ ရေလ့ရွိပါတယ္။
ဒီအရည္အေသြး ကို ထိန္းဘို႔ အတြက္ ေရျဖန္႔ေဝေပးတဲ့ အဖြဲ႔အစည္း ေတြ ေရာ၊ ပိုက္ဒီဇိုင္း လုပ္ေပးတဲ့ အင္ဂ်င္နီယာ ေရာ၊ ဆင္ေပးတဲ့ လိုင္စင္ရ ပိုက္ဆက္သမား ေရာ အားလံုးမွာ တာဝန္ ရွိပါတယ္။ ဒီစည္းကမ္းခ်က္ ေတြ ကို ခပ္ေပါ့ေပါ့ ထားလို႔ မရပါဘူး။ ခြ်င္းခ်က္ မရွိ လိုက္နာ ၾကဘို႔လိုအပ္ပါတယ္။ စည္းကမ္း က အဆင့္အတန္း မမီရင္၊ မလံုေလာက္ ရင္ ျပင္ရပါမယ္။

ျမန္မာျပည္ မွာ လည္း ဒီစံ ေတြ ကို ထိန္းဘို႔ အခ်ိန္ ေရာက္လာ ေတာ့မွာပါ။

ေအာက္က မွီျငမ္းထဲ မွာ ေသာက္သံုးေရ အဆင့္သတ္မွတ္ခ်က္ ေတြ ကို ရယူႏိုင္ပါတယ္။

မွီျငမ္း။
  1. WHO : Guidelines for Drinking-Water Quality, Fourth Edition
    http://www.who.int/entity/water_sanitation_health/publications/dwq_guidelines/en/index.html
  2. SG-PUB: Water Quality
    http://www.pub.gov.sg/general/watersupply/Pages/DrinkingWQReport.aspx
    x
  3. US-EPA: Table of Regulated Drinking Water Contaminants
    http://www.epa.gov/your-drinking-water/table-regulated-drinking-water-contaminants
ပထမ အဆင့္ ျဖစ္တဲ့ ေသာက္သံုးေရ Water Quality အဆင့္မွီတဲ့ ေရေတြ ေဝေပး ေပမဲ့လည္း လမ္းမွာ (သို႔) အေဆာက္အအံု ထဲ က ပိုက္ေတြ မသန္႔ လို႔ ေသာက္သံုးေရ ထဲမွာ ပိုးမႊားေတြ နဲ႔ အျခား အညစ္အေၾကးေတြ ပါလာနိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုအပ္ခ်က္ ေတြ ကို အရင္က ေရးခဲ့ ဘူးတာေတြ ရွိသလို ဆက္လက္ ၿပီးလည္း တင္ျပေပးသြား မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

Read More... [ အက်ယ္ ဖတ္ရန္... ]

Sunday, January 17, 2016

ျမိဳ႕ေတာ္ စည္ပင္သာယာ အဆင့္အတန္း ႏွင့္ မီးအာမခံ ကုမၸဏီ မ်ား၏ အခန္းက႑။

Building Codes ေတြ အစ နဲ႔ Life Safety လိုအပ္ခ်က္ ေတြကို အျခား Perspective ကေန ၾကည့္ၾကရေအာင္ ပါ။ မီးအာမခံ စနစ္ ေတြ နဲ႔ ပရီမီယံ သတ္မွတ္ခ်က္ ေတြ အတြက္ အေရးပါတဲ့ အခ်က္ တစ္ခ်ိဳ႕ ကို တင္ျပေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

  1. General
  2. Public Protection Classification (PPC) : အမ်ားျပည္သူ ကာကြယ္မႈ အဆင့္အတန္း သတ္မွတ္ျခင္း။
  3. သံုးသပ္ခ်က္
  4. မွီျငမ္း
  5. PDF Download:
  1. General
  2. ဖြံ႕ျဖိဳးၿပီး ႏိုင္ငံေတြ ရဲ့ ျမိဳ႕ျပ အေဆာက္အဦ ေတြ မွာ Building Codes ေတြ ရွိတယ္။ မီးဒါဏ္ ခံႏိုင္ရည္ ကိုလည္း သတ္မွတ္ထားတဲ့ အတိုင္း ထည့္သြင္းတည္ေဆာက္ထားတယ္။ ေခတ္မီတဲ့ မီးေဘးကာကြယ္ေရး နဲ႔ မီးသတ္စနစ္ ေတြလည္း ရွိတယ္ ဆိုေပမဲ့ မီးေလာင္ဆံုးရႈံး မႈ ကို ရာႏႈန္းျပည့္ ကာကြယ္ေပးလို႔ မရႏိုင္ပါဘူး။
    ဒါေၾကာင့္အေဆာက္အဦ တိုင္းလိုလို မီးအာမခံ ထားၾကေလ့ရွိပါတယ္။ အဲ မီးအာမခံ ေပးတဲ့ ကုမၸဏီေတြ (Insurance Companies) က လည္း မီးေဘးကာကြယ္ေရး ဘယ္ေလာက္ ေကာင္းလည္း ၾကည့္ၿပီး မွ အာမခံ ေပးတတ္ ၾကတာပါ။ (သူတို႔ လည္း အက်ိုးအျမတ္ ရခ်င္လို႔ လုပ္ၾကတာပဲ ေလ။ သူတို႔ အတြက္ Risk သိပ္မ်ားေနရင္ အာမခံ ဘယ္ေပးခ်င္မွာလဲ။ သူတို႔ပါ ေဒဝါလီ ခံရဘို႔ ျဖစ္သြားမွာေပါ့။)
    ဒါေၾကာင့္ Buildings Codes ေတြ သတ္သတ္မွတ္မွတ္ ေပၚလာရ တဲ့ အေၾကာင္းထဲ မွာ Insurance Companies ေတြ ရဲ့ ပါဝင္ခဲ့ မႈ ကလည္း အေရးပါခဲ့ပါတယ္။
    Building Codes ေတြ က လည္း အေဆာက္အဦ တိုင္း မွာ Automatic Fire Detection & Fire Suppression Systems ေတြ ထည့္ရမယ္လို႔ သတ္မွတ္ထားတာ လည္း မဟုတ္ပါဘူး။ ကုန္က်စရိတ္ မွ်တ မဲ့ အရြယ္အစာ (သို႔) အေျခအေန ကို သံုးသပ္ၿပီး အနည္းဆံုး ထည့္သြင္းေပးရမဲ့ လိုအပ္ခ်က္ ကို ပဲ သတ္မွတ္ေပးထား တာပါ။ သတ္မွတ္ထားတဲ့ အနည္းဆံုးလိုအပ္ခ်က္ ထက္ ပိုၿပီး ထည့္ခ်င္ ရင္ကေတာ့ ပိုင္ရွင္ က ဆံုးျဖတ္ဘို႔ပါ။
    မီးသတ္တပ္ဖြဲ႔ နဲ႔ မီးသတ္တပ္ဖြဲ့ အတြက္ အဆင္သင့္ ျဖစ္ေနဘို႔ လိုအပ္တဲ့ စနစ္ ေတြ က မီးေလာင္ဆံုးရႈံးမႈ ေတြကို ေလွ်ာ့ခ် ႏိုင္ဘို႔ အဓိက အားထားစရာ အဆင့္မွာ ရွိေနပါတယ္။ ဒီေနရာ မွာ ျမိဳ႕တစ္ျမိဳ႕ (သို႔) ရပ္ကြက္ တစ္ခု ရဲ့ Municipal Services (စည္ပင္သာယာ ဝန္ေဆာင္မႈေတြ) ထဲမွာ မီးေဘးကာကြယ္ မႈ အဆင္သင့္ ရွိမႈ၊ မရွိမႈ (ဝါ) ကာကြယ္မႈ အဆင့္အတန္း ရဲ့ အေရးပါမႈ ကို ေလ့လာရေအာင္ ပါ။

    ... Back to Top (Contents)....
  3. Public Protection Classification (PPC) : အမ်ားျပည္သူ ကာကြယ္မႈ အဆင့္အတန္း သတ္မွတ္ျခင္း။
  4. US မွာ ျမိဳ႕တစ္ျမိဳ႕ရဲ့ စည္ပင္သာယာ ဝန္ေဆာင္မႈ (Municipal Services) ေတြ နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး စစ္ေပးတဲ့ အဖြဲ႕အစည္း တစ္ခု ရွိပါတယ္။ Insurance Service Office (ISO) လို႔ ေခၚပါတယ္။ (International Standard Organization ႏွင့္ မမွားေစလိုပါ။) ဒီလို စီစစ္ၿပီးရင္ ရလာတဲ့ အခ်က္အလက္ ေတြ ကို အာမခံ ကုမၸဏီ ေတြ ကို ျပန္ေရာင္းစားပါတယ္။ (ခုေတာ့ ဝယ္တဲ့ ကုမၸဏီ ေတြ နည္းလာၿပီ လို႔ သိရပါတယ္။ စကားခ်ပ္။)
    ISO က Fire Suppression Rating Schedule ( FSRS) ဆိုတာနဲ႔ အမ်ားျပည္သူ ကာကြယ္မႈ အဆင့္အတန္း Public Protection Classification (PPC) ကို 1 ကေန 10 အထိအဆင့္ခြဲ သတ္မွတ္ပါတယ္။ အဆင့္  1 က အေကာင္းဆံုးပါ။ 1-8 က လက္ခံႏိုင္တဲ့ အထဲမွာ ပါပါတယ္။ အဆင့္ 9 မွာ လက္မခံႏိုင္တဲ့ အခ်က္ တစ္ခ်က္ က သင့္ေတာ္တဲ့ ေရရႏိုင္တဲ့ ေနရာ (Fire Hydrant) နဲ႔ ေပ တစ္ေထာင္ ထက္ ပိုေဝးေနလို႔ပါလို႔ ဆိုပါတယ္။ အဆင့္ 10 က ေတာ့ ခရီးအကြာ အေဝး ငါးမိုင္ အတြင္း မီးသတ္စခန္း မရွိလို႔ပါတဲ့။ ဒါကို အဆိုးဆံုး အေျခအေန လို႔ သတ္မွတ္ ၿပီး မီးအာမခံ ေပးတဲ့ သူေတြ လက္ေရွာင္တယ္။ ေပးရင္ေတာင္ ပရီမီယံ အရမ္းမ်ားမယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။
    အဆင့္ 9 & 10 အရ Public Hydrants ေတြ နဲ႔ မီးသတ္စခန္း ေတြ ရဲ့ အေရးပါပံု ကို သိႏိုင္ပါတယ္။ ISO က FSRS နဲ႔ က႑ေလးမ်ိဳး မွာ စစ္ေဆးသံုးသပ္ပါတယ္။
    1. Emergency Communications Systems: 10 Points
    2. Fire Department: 50 Points
    3. Water Supply: 40 Points
    4. Community Risk Reduction 5.5 Points
      Potential total of 105.5 points 

    1. Emergency Communications Systems ( မီးလွန္႔ အခ်က္ေပး သတင္းပို႔ စနစ္မ်ား )
    2. ပထမ Fire Alarms စနစ္ေတြ ကေန (သို႔) အေရးေပၚ ဖုန္းစနစ္ ေတြက ေပးပို႔ လာတဲ့ မီးလွန္႔အခ်က္ေပးမႈ ေတြ ကို ဘယ္လိုကိုင္တြယ္ စီမံ ခန္႔ခြဲတယ္ ဆိုတဲ့ အခ်က္ ကို စစ္ေဆးသံုးသပ္ ပါတယ္။
      မီးလန္႔တဲ့ အခါ အလိုလို ဆက္သြယ္ သတိေပးတဲ့ စနစ္ ေတြ က ခုခ်ိန္မွာ သိပ္ၿပီးခက္ခဲ လွတာ မဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ Central Station Fire Alarm System ဝန္ေဆာင္မႈ ေတြ အဆင္သင့္ ရွိေနဘို႔ ေတာ့ လိုအပ္ပါမယ္။ ဒါဆိုရင္ Panel ေသးေသးတစ္ခုေလာက္ပဲ အမ်ားဆံုး လိုအပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ား မွာ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ က်င့္သံုးေနၾကပါၿပီ။ ကိုယ္ပိုင္ အိမ္ခန္းမွာ ေတာင္ တတ္လို႔ ရေနတဲ့ အဆင့္ပါ။ ဆက္သြယ္ေရး စနစ္ေတြ က လည္း ေကာင္းေနၿပီ မို႔ ဘယ္လို သတင္းပို႔ခ်င္ပိုခ်င္ ျဖစ္ႏိုင္ေနၿပီ မဟုတ္ပါလား။
      စကာၤပူ မွာ ေတာ့ Decentralised Fire Alarm Monitoring System (DECAM) Companies ေတြ ရွိပါတယ္။ နာမည္ၾကီး Security Company ေတြမ်ားပါတယ္။ သူတို႔ ဆီမွာ ခ်ိတ္ဆက္ထားတဲ့ အေဆာက္အဦ ေတြ က မီးလန္႔ တဲ့ Fire Alarm Signal ရတယ္ဆိုရင္ ခ်က္ျခင္း စိစစ္ၿပီး SCDF ကို အေၾကာင္းၾကားေပးပါတယ္။
      မေလးရွားမွာ လည္း ဒီလို စနစ္မ်ိဳး ရွိပါတယ္။ Fire Alarm Signal ကို သီးသန္႔ ဖုန္းလိုင္းနဲ႔ မီးသတ္ဌာန ကို အလိုလို ဆက္သြယ္ေပးတဲ့ စနစ္ပါ။
      NFPA ကေတာ့ Central Station Fire Alarm System လို႔ ေခၚပါတယ္။ ဒီ ဝန္ေဆာင္မႈ ကိုေပးတဲ့ ကုမၸဏီ ေတြ ဟာ Factory Mutual (FM) & Underwriters' Laboratory (UL) တစ္ခုခု ကေန အသိအမွတ္ ျပဳဘို႔ လည္း လိုအပ္ေလ့ရွိပါတယ္။
      အေမရိက က အိမ္ေတြ မွာ အခ်ိဳ႕က GSM လိုင္းပါၿပီး လံုျခံဳေရး ဝန္ေဆာင္မႈ ေပးတာရွိပါတယ္။ ဖုန္းလိုင္း ေတာင္ မလိုေတာ့ပါဘူး။ Home Alarm System နဲ႔ပါ ခ်ိတ္ထားတာမို႔ သူခိုးဝင္ဝင္ မီးလန့္လန့္ သင့္ေတာ္ရာ (ရဲစခန္း သို႔ မီးသတ္ဌာန သို႔ အေရးေပၚဆက္ဆံေရး ဌာန) ကို ဆက္သြယ္ေပးပါလိမ့္မယ္။

      ... Back to Top (Contents)....
    3. Fire Department ( မီးသတ္ဌာန )
    4. ဒုတိယ ကေတာ့ မီးသတ္ဌာန ရဲ့ အျမဲတမ္း အဆင္သင့္ ျဖစ္ေနမႈ စြမ္းရည္ပါ။ မီးလန္႔တဲ့ သတင္းရတာ နဲ႔ ဘယ္လို တုန္႔ျပန္ နိုင္သလဲ ဆို ဆိုတဲ့ အရည္အေသြး ကို စိစစ္ပါတယ္။ မီးသတ္အင္ဂ်င္၊ မီးသတ္ ေလွခါးအမ်ိဳးမ်ိုး၊ စက္အရြယ္အစား၊ အရံစက္ပစၥည္း ႏွင့္ ကိရိယာ မ်ား၊ မီးသတ္တပ္ဖြဲ႔ဝင္ မ်ား၏ အေရအတြက္၊ အရည္အခ်င္း ႏွင့္ ေလ့က်င့္ေပးမႈ စတာေတြ ကို အကဲျဖတ္ပါတယ္။ ေနာက္ ျမိဳ႕နယ္နမိတ္ ထဲ က ဘယ္ ပရဝုဏ္ ဘယ္ျခံဝင္း မဆို မီးသတ္ဌာနေတြ အနီးနား ( ငါးမိုင္ခရီး အတြင္း ) မွာရွိမရွိ ကို လည္း အကဲျဖတ္ပါတယ္။
      မီးသတ္ဌာန (သို႔) အျပင္က ဝန္ေဆာင္မႈေပးတဲ့ မီးသတ္ယဥ္ ေတြ က လည္း ကြန္ျပဴတာ စနစ္ Computer Aided Dispatch Systems ေတြ နဲ႔ GPS စနစ္ေတြ ကို သံုးၿပီး စီမံခန္႔ခြဲႏိုင္ပါတယ္။
      မီေလာင္ ဆံုးရႈံးမႈ ေတြ ကို ကာကြယ္ ႏိုင္ဘို႔ မွာ အခ်ိန္က စကၠန္႔ နဲ႔ အမွ် အေရးႀကီး တာမို႔ပါ။

      ႏိုင္ငံသားေတြ လိုက္နာရန္ လိုအပ္ခ်က္ ။ ။ မီးသတ္ကားေတြ အေရးေပၚကားေတြ က ဥၾသဆြဲရင္ အျခားကားေတြ အားလံုး လမ္းဖြင့္ေပးရပါမယ္။ လမ္းေဘးခ်ရပ္ေပးရပါမယ္။ သူတို႔ ကေတာ့ လြတ္တဲ့ေနရာ က ေမာင္းသြားပါလိမ့္မယ္။ လမ္းအတည့္ မရရင္ လမ္းေျပာင္းျပန္ လည္း ေမာင္းခြင့္ရွိပါတယ္။ ျမန္မာမီးသတ္ ကားေတြ ကို လည္း ဥပေဒ နဲ႔ ဒီလို လုပ္ပိုင္ခြင့္ေတြ ေပးထားပါတယ္။ (လူေတြ မျဖစ္မေန ေဘးဖယ္ေပး မေပးေတာ့ မသိပါ။ မီးသတ္က လူအခ်ုိ႕ေျပာခ်က္အရ ဖယ္မေပးရင္ ဆင္းေဘပလိုက္မယ္ ဆိုလားပဲ။ )။
      မီးသတ္ကားေနာက္ ကပ္ လိုက္တာ က ယာဥ္စီးကမ္း ခိ်ဳးေဖာက္တာ ျဖစ္သလို၊ မီးၾကည့္သြားတာ က လည္း အေႏွာင့္အယွက္ ေပးျခင္း တစ္မ်ိဳးမို႔ ဥပေဒ နဲ႔ တားျမစ္ေပးဘို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

      ... Back to Top (Contents)....
    5. Water Supply ( ေရေပးေဝ ေရး စနစ္မ်ား )
    6. တတိယ အခ်က္ က ေတာ့ ေရေပးေဝတဲ့ စနစ္ေတြ ကို စိစစ္အကဲျဖတ္တာပါ။ မီးသတ္ဘို႔ အတြက္ အေရးေပၚ အရံ ေရအား ဘယ္ေလာက္ ရႏိုင္မလဲ ဆိုတဲ့ အခ်က္ ကို အေလးေပး ပါတယ္။ ၿပီးရင္ ဒီ အရံ ေရအား ပမာဏ က အေရးေပၚအေျခအေန မွာ မီးသတ္ဘို႔ အတြက္ အဆင္သင့္ရွိမလား၊ လံုေလာက္မလား ဆိုတာ ကို စိစစ္ပါတယ္။ တပ္ဆင္ထားတဲ့ မီးသတ္ဘံုဘိုင္ေခါင္း (Fire Hydrants) ေတြရဲ့ အရြယ္အစား၊ အမ်ိုးအစား၊ တပ္ဆင္ထားပံု၊ ျပည့္စံု ေကာင္းမြန္မႈ ရွိ၊ မရွိ၊ ပံုမွန္ စစ္ေဆးမႈ၊ ေရအားစစ္ေဆးမႈ အစီအစဥ္ ေတြ ကို ပါ အကဲျဖတ္ပါတယ္။
      ဒီအခ်က္ ကို အျခား Building / Fire Codes ေတြ မွာ ေတြ႕ႏိုင္ ပါတယ္။ ေလ့လာႏိုင္ဘို႔ FEMA လို႔ေခၚတဲ့ ေဘး အႏၱရာယ္ကာကြယ္ေရး နဲ႔ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး ဆိုင္ရာ US အစိုးရ ဧဂ်င္စီ ရဲ့ Water Supply Concept နဲ႔ Fire Hydrants လိုအပ္ခ်က္ စာအုပ္ ႏွစ္အုပ္ Links ေတြ ေပးလိုက္ပါတယ္။
      FEMA Water Supply Systems and Evaluation Methods
      1. Volume I: Water Supply System Concepts
        https://www.usfa.fema.gov/downloads/pdf/publications/Water_Supply_Systems_Volume_I.pdf
      2. Volume II: Water Supply Evaluation Methods
        https://www.usfa.fema.gov/downloads/pdf/publications/water_supply_systems_volume_ii.pdf

      ဒီစာအုပ္ေတြ ထဲ ျမန္မာ Infrastructure Upgrade အတြက္ အေျဖတစ္ခု ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ District Water Supply Concept ကိုလည္း ေလ့လာႏိုင္ပါတယ္။

      ... Back to Top (Contents)....
    7. Community Risk Reduction ( ဆုံးရႈံးမႈ ေလ်ာ့က်ေစရန္ ျပင္ဆင္မႈ အစီအစဥ္ မ်ား။ )
    8. စတုတၱအခ်က္ ကေတာ့ ေနထိုင္သူ ျပည္သူေတြ ရဲ့ ဆံုးရႈံးႏိုင္မႈ အေျခအေန ကို ေလ်ာ့ပါးေအာင္ ဘာေတြ၊ ဘယ္လို လုပ္ေနသလဲ ဆိုတဲ့ အခ်က္ပါ။ မီးေဘးကာကြယ္ေရး အတြက္ ဘာ Building Codes ေတြ ရွိတယ္။ လိုက္နာမႈ ရွိေအာင္ ဘယ္လို သတ္မွတ္ထားတယ္။ မီးေဘးကာကြယ္ ေရး ပညာေပး အစီအစဥ္ ေတြ က ဘယ္လို။ မီးမေတာ္တဆ မႈ တစ္ခု ျဖစ္ရင္ ဘယ္လို စိစစ္ စံုစမ္းမယ္ ဆိုတဲ့ အခ်က္ေတြ နဲ႔ အကဲျဖတ္ စိစစ္ပါတယ္။


    ... Back to Top (Contents)....
  5. သံုးသပ္ခ်က္
  6. မီးသတ္စနစ္ ေတြ မွာ စနစ္က်ေန ၿပီ ျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ ေတြ ရဲ့ စနစ္ေတြ ကို မိတ္ဆက္ေပးတာ ျဖစ္ပါတယ္။ Insurance Office Data ေတြ က အရင္ က အရမ္းအားထား ခဲ့တဲ့ သေဘာေတြ႕ ရပါတယ္။ Code ေတြ ေပၚလာေအာင္ တြန္းအားေပးတဲ့ အထဲမွာလည္း ပါခဲ့ပါတယ္။ NFPA Fire Protection Handbooks ေတြ မွာ ဒီ ISO data ေတြ ကို မွီျငမ္းထားတာ ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ Building Codes ေတြ Fire Prevention & Protection Practices ေတြ၊ Codes & Standards ေတြ ခုအေျခအေန အထိေရာက္လာတာ သူတို႔ နဲ႔ မကင္းဘူးလို ဆိုလိုခ်င္တာပါ။
    အေမရိက မွာ စီးပြားေရး အေဆာက္အဦေတြ ကို သာမက အိမ္ေတြ ကိုလည္း မီးအာမခံ ထားေလ့ရွိပါတယ္။ ေနာက္ဆံုး Apartment အိမ္ခန္းငွားတဲ့ အခါ လည္း စည္းကမ္းခ်က္ အရ မီးအာမခံ ဝယ္ထားရတတ္ပါတယ္။ ေနရာတကာ Insurance … ကား၊ က်န္းမာေရး၊ အစံု အစံု...
    ခုေနာက္ပိုင္း အခ်ို႕ Insurance Co. ေတြ မွာ အေလ်ာ္အစား အခ်က္အလက္ေတြ ျပည့္ျပည့္စံုစံု ကိုယ့္ဖာသာ စုႏိုင္လာတဲ့ အခါ ဒီ ISO data ေတြေတာင္ မဝယ္ေတာ့ဘူးလို႔ ၾကားရပါေသးတယ္။ ေနာက္ စည္ပင္သာယာ ေတြ မွာ လည္း မီးသတ္စနစ္ ေတြ က စနစ္တက် ထည့္လာၿပီ။ ျမိဳ႔သစ္ေတာင္ ျမိဳ႕မတည္ခင္ ထဲ က Master Plan နဲ႔ လာတာ ဆိုေတာ့... အာရွ နဲ႔ အျခားႏိုင္ငံ မွာ အေမရိကန္ ကုမၸဏီ ေတြ Factory Mutual (FM) မွာ အာမခံ ထားရင္ သူတို႔ မွာ ရွိတဲ့ Fire Protection Specialist ေတြ က Fire Protection Drawings ေတြ ကို စစ္ၿပီး လိုတာေတြ ကို Comments ေပးတယ္။ ပစၥည္းေတြ ဆိုလည္း တကယ့္ အေကာင္းေတြ သံုးရတာ။ ဆင္ၿပီးရင္ လည္း ေက်နပ္ေအာင္ စစ္တယ္။ ၿပီးမွ အာမခံ ေပးတယ္။ (အခ်ို႕ ကေတာ့ ကိုယ့္ဖာသာ Self-Insured လုပ္တာလည္း ရွိပါတယ္။)
    မီးသတ္စနစ္ မွာ သံုးတဲ့ Appliances / Equipment အားလံုးလိုလို က UL Listed ျဖစ္ဘို႔ လိုၿပီး တစ္ခါတစ္ရံ FM Approved ျဖစ္ဘို႔ လည္းလိုအပ္ႏိုင္ပါတယ္။

    Summary:
    ျခံုငံုၿပီး သံုးသပ္ရမယ္ ဆိုရင္ Water Supply Infrastructure, Fire Department နဲ႔ Fire Alarm Reporting & Emergency Response Systems ေတြ က လည္း ျမိဳ႕တစ္ျမိဳ႕ရဲ့ မီးေဘး ကာကြယ္ေရး အဆင့္အတန္း ကို ေဖာ္ျပတာ ျဖစ္သလို မီးအာမခံ အတြက္ လည္း အေရးပါေၾကာင္းပါ ခင္ဗ်ာ။


    ... Back to Top (Contents)....
  7. References:(မွီျငမ္း)
    1. NFPA Fire Protection Handbook, 20th Edition: Section 12
    2. ISO Mitigation: PPC Program, FSRS
      http://www.isomitigation.com/ppc-program/fire-suppression-rating-schedule-overview.html
    3. FEMA Water Supply Systems and Evaluation Methods
      1. Volume I: Water Supply System Concepts
        https://www.usfa.fema.gov/downloads/pdf/publications/Water_Supply_Systems_Volume_I.pdf
      2. Volume II: Water Supply Evaluation Methods
        https://www.usfa.fema.gov/downloads/pdf/publications/water_supply_systems_volume_ii.pdf
    4. FM Global http://www.fmglobal.com/
      1. FM Approvals http://www.fmglobal.com/page.aspx?id=50000000
      2. FM Approval Standards
        http://www.fmglobal.com/page.aspx?id=50030000
    5. UL http://ul.com/

    ... Back to Top (Contents)....
  8. PDF Download:
  9. Download "I003_R01 Municipal Services vs Fire Insurance.pdf" from Dropbox.
    https://www.dropbox.com/s/bwotvt0p009s7ki/I003_R01%20Municipal%20Services%20vs%20Fire%20Insurance.pdf?dl=0

Read More... [ အက်ယ္ ဖတ္ရန္... ]

Friday, January 15, 2016

ျမိဳ႕ျပ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ ေရး စနစ္ မ်ား ႏွင့္ အမီလိုက္ရန္ လိုမည့္ MEGA-City မဟာရန္ကုန္ျမိဳ႕ေတာ္။


ရန္ကုန္မွာ ကားေတြ အရမ္းမ်ားေနၿပီလား...
Mega-Cities လို႔ ေခၚတဲ့ လူဦးေရ သန္းခ်ီေနထိုင္ တဲ့ မဟာျမိဳ႕ေတာ္ၾကီးေတြ မွာ လူေနမႈ ဘဝကို ထိန္းႏိုင္ဘို႔ အတြက္ Infrastructure ျပည့္စံုလံုေလာက္ ဘို႔ အေရးၾကီးပါတယ္။ လမ္းပန္းခရီး၊ ဆက္သြယ္ေရး၊ ေသာက္သံုးေရ၊ မိလႅာ၊ မိုးေရ နဲ႔ ေရႏုတ္ေျမာင္းေတြ၊ အမိႈက္သိမ္း စနစ္ ေတြ က အေျခခံ ဝန္ေဆာင္မႈ Infrastructure ေတြ ပါ။ ျမိဳ႕မွာ Urban Master Planning နဲ႔ အတူ Municipal Codes ေတြ သတ္မွတ္ျပဌာန္း ထားရၿပီး စနစ္က် တဲ့ Soft Infrastructures လို႔ေခၚတဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္မႈစနစ္၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ ကာကြယ္ေရး၊ အျခားလူမႈေရးရာ စီမံခန္႔ခြဲ မႈေတြ လည္း လိုအပ္ပါတယ္။ 
ဒီအထဲ က မွ အေျခခံ လိုအပ္ခ်က္ တစ္ခု ျဖစ္တဲ့ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ ေရး စနစ္ေတြ နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး က်ေနာ့္ အေတြ႔အၾကံု နဲ႔ အျမင္ေတြကို တင္ျပေပးသြား မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

စာေရးသူ က Road User တစ္ေယာက္သာျဖစ္ပါတယ္။ Transportation Management ကြ်မ္းက်င္သူ မဟုတ္ပါ။ ကိုယ္သံုးခဲ့ရတဲ့ လမ္းေတြ နဲ႔ အေတြ႕အၾကံု ကို ပဲ အေျခခံ ေရးသားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အေျခခံ အားျဖင့္ အခ်က္ ႏွစ္ခ်က္ ကို ေတြ႕ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
1). Freeways or Expressways : အျမန္လမ္းမမ်ား
2). Public Transportation, Mass Transit: အမ်ားျပည္သူ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး စနစ္မ်ား 

ပထမ အေၾကာင္းအရာ က ေတာ့ ကားလမ္းေတြ ပါ။ ျမိဳ႕ျပေတြမွာ လမ္းဆံုလမ္းခြ ေတြ မ်ားတာ မို႔ မီးပြိဳင့္ စနစ္ နဲ႔ ယာဥ္အသြားအလာ ကို ထိန္းရပါတယ္။ မီးပိြဳင့္ေတြ မွာ ရပ္ရတာ၊ အရွိန္ေလွ်ာ့ရတာ။ အျခားကားေတြ ကို ေစာင့္ရတာ က အင္မတန္ အခ်ိန္ကုန္ ႏိုင္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ကားရဲ႕ျမန္ႏႈန္း က လည္း သိပ္မ်ားလို႔ မရပါဘူး။
ဒီအခ်က္ ကို ေျဖရွင္း ႏိုင္ဘို႔ အတြက္ Freeway or Expressway လို အျမန္လမ္းေတြ ကို အသံုးျပဳ လာၾကပါတယ္။ ဒီအျမန္လမ္းေတြ မွာ မီးပြိဳင့္ေတြ မရွိသလို ပိုၿပီးေတာ့လည္း ျမန္ျမန္ေမာင္းႏိုင္ေအာင္ လည္း ေဆာက္လုပ္ထားေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီလို လမ္းမ်ိဳးေတြ ကို စကာၤပူ မွာ ေနတဲ့ သူေတြ Expressed Ways ေတြ လို႔ သိၾကပါတယ္။ AYE, PIE, KJE, စသည္ျဖင့္ အျမန္လမ္းမေတြ ရွိပါတယ္။ အေမရိက မွာ ေတာ့ ဖရီးေဝး (Freeway) ေတြေပါ့။  ဒီလို လမ္းမေတြ ဟာ ျမိဳ႔ေတာ္ေတြ မွာ ကားမက်ပ္ ဘို႔ နဲ႔ အခ်ိန္ကုန္ သက္သာဘို႔ မရွိမျဖစ္ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ထဲက အခ်က္တစ္ခုပါ။
အဲ ကားလမ္းေပၚ အျမန္ကား မဟုတ္တာ ေတြ တက္မလာႏိုင္ေအာင္ ေတာ့ တားဆီးမႈ ေတြ လုပ္ရပါမယ္။ ဒီလမ္းေတြ ေပၚ အျမန္ကားေတြ က လြဲရင္ လမ္းကူး လမ္းေလွ်ာက္ တဲ့သူ၊ စက္ဘီးစီး၊ ေထာ္လာဂ်ီ၊ ႏြားေတြ၊ လွည္းေတြ။ ဖုတ္ခ်က္ဖုတ္ခ်က္ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္၊ စတာေတြ က မရွိသင့္တဲ့ အရာေတြ ပါ။

ဒုတိယ အေၾကာင္းအရာ ကေတာ့ လူေတြ အမ်ားႀကီး ကို ခရီးေရာက္ေအာင္ ပို႔ေပးႏိုင္မဲ့ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး စနစ္ေတြ ပါ။ ဘတ္စ္ကား၊ တက္ခစီ ေတြ သာမက Mass Transit ေတြ ျဖစ္တဲ့ ျမိဳ႕ပတ္ ရထားေတြ၊ သေဘာၤ စတာ ေတြ ပါဝင္ပါတယ္။ 

ျမိဳ႕ေတာ္ မဟာရန္ကုန္ ႏွင့္ ကားက်ပ္မႈ ျပႆနာ။
ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ မွာ ကားေတြက်ပ္ေနတာ က ေတာ့ ေတာ္ေတာ္ ကို အေျခအေန ဆိုးေနပါတယ္။ တစ္ေန႔ တစ္ေန႔ လမ္းေပၚမွာ အခ်ိန္ကုန္ၾကရ လို႔ ႏိုင္ငံမွာ လည္း ဆံုးရႈံးမႈ ရွိေနတယ္ ဆိုတာ ေတြးၾကည့္ရင္ သိႏိုင္ပါတယ္။ ဟိုနားဒီနား သြားမယ္ ဆိုရင္ေတာင္ မလြယ္ပါဘူး။
ေန႔တစ္ဒူဝ ခရီးသြားရတဲ့ သူေတြ ရဲ့ ဒုကၡ မသက္သာ သလို တက္ခစီ သမားေတြ ဘတ္စ္ကား သမားေတြ ခမ်ာ လည္း စားသာမဲ့ ပံု မေပၚပါဘူး။
အေရးေပၚ အေျခအေန မွာ မီးသတ္ကား နဲ႔ သူနာျပဳကား ေဆးရံုကားေတြ သြားဘို႔လာဘို႔ ခက္ေစမွာ လည္း ျပႆနာ တစ္ခုပါ။
အရင္ ကားေစ်း ေတြ ယုတၱိမတန္ေအာင္ မိုးထိေနတဲ့ အခ်ိန္ က နဲ႔ စာရင္ ေတာ့ ကားေတြ အေရအတြက္ အဆမတန္ ပြားလာတာ အမွန္ပါ။ ႏိုင္ငံျခား က ျပန္လာတဲ့ လူေတြ လည္း ဒီကားက်ပ္ တဲ့ ဒါဏ္ အရင္ က နဲ႔ မတူေတာ့တာ ေကာင္းေကာင္း သိၾကပါတယ္။
သူ႔အိုး နဲ႔ သူ႔ဆန္၊ တိုးတက္လာတဲ့ လူဦးေရ နဲ႔ မီေအာင္ လမ္းေတြ ကို ပိုေကာင္း ပိုမ်ားလာေအာင္ လိုက္ မလုပ္ႏိုင္ ခင္ ကားေတြ မ်ား လာတာ လည္း က်ပ္တဲ့ အေၾကာင္းရင္း မွာ ပါတာပါပဲ။ (ကားပါမစ္ က ရတဲ့ အခြန္ေတြ ေတာ့ လမ္းထဲ ကို ဘယ္ေလာက္ျပန္ထည့္တယ္ မသိပါ။)
လမ္းကူးရတာလည္း တကယ့္ကို စြန္႔စားခန္းဝင္ေန ၾကတဲ့ အတိုင္းပါပဲ။ ကားေမာင္းတဲ့ သူေတြ က လည္း လူေတြ ကို ဂရုစိုက္ရေကာင္းမွန္း မသိ၊ ကူးတဲ့ သူေတြ ကလည္း ၾကံုတဲ့ ေနရာကကူး။
ဂံုးေက်ာ္တံတား ေတြ ေဆာက္ေနတာ လည္း လမ္းပိတ္ရျခင္း အေၾကာင္းအရင္း တစ္ခု လို႔ ဆိုၾကပါတယ္။ ဒါဆိုရင္ ရန္ကုန္မွာ က ကားေတြ အရမ္းမ်ားေနလို႔ လား။ ကားက်ပ္ရျခင္း အေၾကာင္းရင္း က ကိုယ္ပိုင္ကားေတြ၊ ဘတ္စ္ကားေတြ မ်ားလြန္းေနတာေၾကာင့္ တစ္ခုထဲလား။ ဒါကလည္း အမ်ားရဲ့ အျမင္ပါ။ အေၾကာင္းအရင္း (Root Cause) ကို ဆန္းစစ္ ၾကရေအာင္ပါ။
ဒီစာဖတ္ၿပီး မွ ျပန္စဥ္းစား ၾကည့္ပါလား စာဖတ္သူ။
ကဲ... အျခား ႏိုင္ငံ က ျမိဳ႕ေတြမွာေရာ ဘယ္လိုရွိလဲ။ (ႏိႈင္းယွဥ္ ၾကည့္ရေအာင္ပါ။)

 ၁။ မေလးရွား ကြာလာလမ္ပူ (KL)
က်ေနာ္ေနခဲ့တဲ့ 1997-99 ေလာက္ တုန္းက Monorail ေတြ မလုပ္ႏိုင္လို႔ရပ္ထားတုန္း။ ေျမေအာက္ ရထားလည္း မရွိေသးပါဘူး။ KLCC နားမွာ တစ္ထပ္ နဲ႔ ေလဟာျပင္ 24h Indian လဘက္ရည္ ဆိုင္ေတြရွိတယ္။ အဲဒီဆိုင္ေတြ မွာ မနက္ ဆို လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ ေတြ နဲ႔ စကားေပါင္းစံု ေျပာရင္း ထိုင္ခ်င္ထိုင္၊ တစ္ခါတစ္ေလ လည္း ေန႔လည္ ထမင္းသြားစား လုပ္ရဲ့။ (ခုေတာ့ အားလံုး High-Rise Buildings ေတြ ျဖစ္ကုန္ပါၿပီ)။ ခု KLCC က နာမည္ၾကီး Central Park မွာ အဲဒီတုန္းက အပင္ ေတာင္ ေကာင္းေကာင္း မရွိေသးပါဘူး။ ေနာက္ ေလး၊ ငါးႏွစ္ အလြန္ မွာ ျပန္ေရာက္ေတာ့ Mono rail, LRT အျပင္ ေျမေအာက္ ရထားပါ ေျပးေနၿပီ။ တကယ္လုပ္ေတာ့လည္း အဟုတ္ ျဖစ္သြားတာပါပဲ။
အဲ က်ေနာ္ ပထမဆံုး ေျခခ်ခဲ့ တာက ဆူဘန္းေလဆိပ္၊ ေနာက္ေလဆိပ္ ကို ျမိဳ႕နဲ႔ ကီလိုမီတာ ၆၀ ေလာက္ ေဝးတဲ့ ေနရာ ေရႊ႕လိုက္ေတာ့ အသံေတြ စီကနဲ ထြက္လာသံ ၾကားလိုက္ေသးတယ္။ KLIA ေလဆိပ္ အၿပီးမွာ အျမန္ ရထားလမ္းလည္း သူတို႔ ေဖာက္ခဲ့ၾကတယ္။ KLIA Express ဆိုတာ စီးတဲ့ သူေတြ အားလံုးနီးပါး သေဘာက်တဲ့ ရထားပါ။ စီးရတာ ျငိမ့္ျငိမ့္ေျငာင္းေျငာင္း နဲ႔ ခရီးစဥ္ က ၂၈ မိနစ္ထဲရယ္။ တစ္နာရီ ကို ကီလို ၁၅၀ အထိေမာင္းႏိုင္တယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒီလိုရတား လမ္းမ်ိဳး နဲ႔ ရထားမ်ိုး သံုးၿပီး ရန္ကုန္ မႏၱေလး ေျပးရင္ ၾကာလွ သံုး-ေလး နာရီေပါ့။ ၿပီးရင္ ခန္းနားသပ္ရပ္မႈ ကလည္း စပါယ္ရွယ္ လို႔ ေျပာရမွာပါပဲ။ (ဒီရထား တစ္ခါစီးဖူး ၿပီးရင္ ဘယ္သူမွ မေလးရွား ကို အထင္မေသးရဲေတာ့ဘူးမွတ္။ ဒါလည္း ဂုဏ္ရည္ေကာင္းတစ္ခု ယူတဲ့ နည္းပါပဲ။)
KL Sentral ဘူတာ ေရာက္လို႔ ခရီးဆက္ဘို႔ ရွိရင္ စိတ္ၾကိဳက္ Monorail, LRT, MRT ေရြးစီးခ်င္ စီးႏိုင္တယ္။ မေလးရွားမွာ လည္း Expressed Ways ေတြ လည္းရွိပါတယ္။ ျမိဳ႔ထဲနား အထိေပါ့။  ျမိဳ႕ထဲ မွာေတာ့ Expressed way နည္းတယ္။ 
KLCC မွာ ပေရာဂ်က္ တစ္ခု ကို စလံုး က လွမ္းကိုင္တဲ့ အခါ အစည္းအေဝး လာရင္ KLIA Express & MRT ကို ႀကိုက္လို႔ တစ္ခါတစ္ေလ ဒီလို ႏွစ္ဆင့္ စီးခ်င္စီးတယ္။ မဟုတ္ရင္ ေတာ့ တက္ခစီ နဲ႔ အျမန္လမ္း ကေန ဒိုးေပါ့။ ကုန္က်စရိတ္ နဲ႔ အခ်ိန္ ကေတာ့ အတူတူ ေလာက္ပါပဲ။ တက္ခစီ ကေတာ့ အထုပ္ေလွ်ာက္ဆြဲ ေနဘို႔ မလိုတာမို႔ လူနည္းနည္း ပိုသက္သာတာေပါ့။ 

၂။ စကာၤပူ
စကာၤပူ မွာ 2000 ေလာက္တုန္း က ရံုးက Pasir Panjang, PSA နဲ႔ မလွမ္းမကမ္း မွာ။ တကဲ့ ေတာေလးလိုပါပဲ။ လမ္းကလည္း တစ္ထပ္ထည္း၊ ဘတ္စ္ကား ၾကာလြန္းလို႔ Commonwealth ကေန စက္ဘီးစီးသြားတဲ့ အခါ သြားဘူးတယ္။
မၾကာပါဘူး တိုင္ေတြ တက္လာၿပီး Expressed Way တစ္ခု ျဖစ္လာတယ္။ PSA နားက Warehouses ႀကီး ေတြ ေနရာမွာ Office Buildings ေတြ အၾကီးအက်ယ္ ေျပာင္းေဆာက္တဲ့ အခ်ိန္မွာ အလုပ္ကိစၥ နဲ႔ ေရာက္ျပန္ေတာ့ လည္း ၾကြက္တြင္းတူး တဲ့ အဂၤလိပ္ အင္ဂ်င္နီယာ အခ်ိဳ႕ ေတြ႕တယ္။ အဲဒီ အခ်ိန္တုန္း က MRT ဆိုတာ အေရွ႕အေနာက္၊ ေတာင္ေျမာက္ ရယ္။ ဘယ္ေလာက္ၾကာခဲ့လို႔လဲ MRT အသစ္ေတြ အလွ်ိဳ အလွ်ိဳ ေပၚလာပါေရာလား။
Changi ေလဆိပ္ ဆိုတာ လည္း အစတုန္းက Terminal 1&2 ပဲရွိေသးတယ္။ ရထားလည္း မေရာက္ေသးပါဘူး။ သူငယ္ခ်င္းေတြ အၾကိဳအပို႔ လုပ္ရင္ ကိုယ္ခ်ည္းပဲ ဆို ဘတ္စ္ကား နဲ႔ သြားရတယ္။ ေနာက္ Terminal 3 ေဆာက္တဲ့ အခ်ိန္ Site ထဲ ခနတျဖဳတ္ ေရာက္တတ္တယ္။ ေဆာက္ၿပီးခါစ Operation မလုပ္ခင္ လည္း ပေရာဂ်က္ က Tour ေခၚျပလို႔ ေရာက္ျဖစ္ပါတယ္။ ပေရာဂ်က္ က အရမ္းႀကီး လြန္းလို႔ အင္ဂ်င္နီယာ အခ်ိဳ႕ ခ်ူသံခေလာက္သံ ပါေအာင္ ညီးတဲ့ ပေရာဂ်က္ေပါ့။ က်ေနာ္ နဲ႔ Woodlands က ပေရာဂ်က္တစ္ခု က လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ စလံုး Civil Engineer တစ္ေယာက္ ကို ရံုးက အဲဒီ့ ပေရာဂ်က္ ကို ပို႔ လုိက္တယ္။ တကယ္ဆို သူက Bedok မွာေနတာ။ ပေရာဂ်က္ က သူ႔အိမ္နဲ႕ ကပ္ရက္၊ မခံႏိုင္လို႔ ထြက္သြားပါေရာလား...
ခု ဆို ေလဆိပ္ကို MRT လည္းေရာက္ေနတာ ၾကာၿပီ။ ဟိုတစ္ေလာ က စလံုး ကို Transit နဲ႔ ဝင္ေတာ့ ကေလးေတြ က ရထားစီးခ်င္တယ္ ဆိုတာ နဲ႔ ေလဆိပ္ အျပန္ ရထားနဲ႔ ျပန္ခဲ့ ၾကေသးတယ္။
စကာၤပူ မွာ Expressed ways ေတြ က လူတိုင္းလိုလို သံုးေနၾကတာပါ။ တစ္ခါတစ္ရံ ျမိဳ႕ထဲအဝင္ လမ္းမက်ပ္ ေအာင္ ERP နဲ႔ ပိုက္ဆံေကာက္ၿပီး ထိန္းပါတယ္။
စကားမစပ္။  ။ Nicoll Highway collapse case လို အမွားမ်ိုး ကိုလည္း သတိရဘို႔ လိုပါတယ္။ မကြ်မ္းက်င္ တဲ့ အလုပ္မွာ က်ေနာ္တို႔ အင္ဂ်င္နီယာ ေတြ လက္တဲ့ မစမ္းေစလိုပါ။ (အထူးသျဖင့္ Myanmar PE မ်ား ကြ်မ္းက်င္ မႈရွိရန္ လက္ေတြ႕အေတြ႔အၾကံဳ မ်ားစြာ လည္း လိုပါေၾကာင္း သတိရေစလိုပါသည္။ စာအနည္းငယ္ ဖတ္ရံုျဖင့္ လံုေလာက္ေသာ အေတြ႕အၾကံဳ မရႏိုင္ပါ။)

Public Transportation ဆိုလည္း ေကာင္းမွေကာင္း... ရထားေတြ က လည္း တစ္ကြ်န္းလံုး နီးပါး ေရာက္ေနၿပီ။
ရန္ကုန္ မွာ ဘတ္စ္ကားေတြ လမ္းလုတာ အဆဲခံ ရေပမဲ့ စကာ္ပူ မွာ ေတာ့ ဘတ္စ္ကားေတြ ေနရာရပါတယ္။ ကားမ်ားတဲ့ အခ်ိန္ မွာ ဘတ္စ္ကား ေတြ အတြက္ သီးသန္႔ လမ္းသတ္မွတ္ေပးထားတယ္။ အျခားကားေတြ ဝင္ရႈတ္တာ နည္းေအာင္လို႔။
ႏိုင္ငံအက်ယ္အဝန္း က ေသးေတာ့ ကားအေရအတြက္ ကို ကန္႔သတ္ဘို႔ လိုတယ္။ ႏိုင္ငံေသးေသးမွာ ဝင္ေငြေကာင္းတဲ့ သူေတြ ေနတာမို႔ ကားေတြကို Quota စနစ္ နဲ႔ COE ကို ေလလံဆြဲရတယ္။ အစိုးရ က ေစ်းတင္ထားတာ မဟုတ္ေပမဲ့ လူေတြ က လိုက္ ေပးေတာ့ တစ္ခါတစ္ေလ COE တင္ ေျခာက္ေသာင္း၊ ခုႏွစ္ေသာင္း ျဖစ္လိုျဖစ္ရဲ႕။
(ျမန္မာျပည္ မွာ လည္း ကားအေရအတြက္ ကို စနစ္တက် တြက္ခ်က္ ထိန္းခ်ုပ္ ဘို႔ လိုေကာင္းလိုႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေလာက္ အဆင့္ မဟုတ္ေပမဲ့ မီးခိုးထြက္ အင္ဂ်င္က် ကားေတြ၊ အႏာၱရာယ္ရွိတဲ့ ကားေတြ ကို စစ္ၿပီး လမ္းေပၚကေန ဖယ္ပစ္ႏိုင္ဘို႔ ပါ။)


၃။ ဟူစတန္၊ တက္ခ္ဆက္
ခုက်ေနာ္ ေနတဲ့ Texas ျပည္နယ္ ကေတာ့ Public Transport ဆိုတာ Houston, Dallas, Austin တို႔လို ျမိဳ႕ၾကီးေတြ အတြင္းေလာက္မွာ ပဲ ရွိတာပါ။ သြားေရး၊ လာေရး (ေစ်းသြားရင္ေတာင္) သိပ္မနီး လွ တာ မို႔ ကိုယ္ပိုင္ကားေတြပဲ အားကိုးၾကရပါတယ္။ တက္ခစီ က လည္း အီေနေအာင္ ေပးရတာ။ (တစ္ခါတစ္ေလ တက္ခစီ စီးရရင္ စကာၤပူ ကို သတိရတယ္။) အိမ္တိုင္းလိုလို ကား ႏွစ္စီး၊ သံုးစီး ေတာ့ ရွိၾကတာပါပဲ။ ေနာက္ Texan Size လို႔ ေျပာၾကတဲ့ ကားအႀကီးေတြ ကို လည္း ႀကိဳက္ၾကတယ္။ တစ္ေယာက္ ထဲ ရံုးသြားတဲ့ ကားေတာင္ Ford F150 လို V-8 Truck ေတြ ေမာင္းတဲ့ သူက အမ်ားသား။
ဒီေလာက္ ကားေတြ မ်ားေနတာ ရန္ကုန္ လို လမ္းမ်ိုးေတြ ဆို ခက္ရခ်ည့္။ အဓိက ကေတာ့ Freeways ေတြ နဲ႔ Tollways ေတြ ကို သံုးၾကရပါတယ္။ Tollways ဆိုတာ ကလည္း ERP လို ပံုစံ ပိုက္ဆံေကာက္တာမို႔ အရွိန္ေလွ်ာ့စရာ မလိုပါဘူး။ (ကြာတာ ကေတာ့ အေကာင့္ဖြင့္ၿပီး RFID Tag နဲ႔ တန္းသံုးတာပါ။ Cash Card မရွိပါဘူး။) အဲ ဖရီးေဝး က လွမ္းလို႔ Tollways ပဲရွိတဲ့ ေနရာမွာ ပိုက္ဆံ မေပးခ်င္ လို႔ ေဘးလမ္းက သြားလည္း ရပါတယ္။ မီးပြိဳင့္ ျဖတ္ရမွာ ေလာက္ပါပဲ။
ဒီ Freeways နဲ႔Tollways အျမန္လမ္းေတြ တစ္ခု ကေန တစ္ခု ကို ကူးတဲ့ အခါ ရပ္စရာ မလိုပဲ အရွိန္ နည္းနည္း ေလွ်ာ့ၿပီး အလြယ္တကူ ကူးသြား လို႔ ရေအာင္ လည္း လုပ္ထားတာ မို႔ အခ်ိန္ကုန္ အရမ္းသက္သာပါတယ္။
ေအာက္ က Google Maps မွာ က်ေနာ္ေနတဲ့ (Houston, Texas) ျမိဳ႕က လမ္းဆံု တစ္ခု ကို ျပထားပါတယ္။ ဒီလို လမ္းဆံု မ်ိဳးေတြ ဒီမွာ အမ်ားႀကီး ရွိပါတယ္။ 
ဒီပံု ကေတာ့ Interstate 10 & Belt-way 8 ပါ။ လမ္းက ႏွစ္ထပ္ပါ။ (အဲလမ္းဆံု မွာ ေတာ့ အထပ္ထပ္ ပါ၊ ျမင္တဲ့ အတိုင္းပါပဲ။)
အေပၚက Freeway 10 & Sam Houston Tollway (Beltway 8) ေအာက္က ေတာ့ သူတို႔ ရဲ့  Feeder Roads ေတြေပါ့။ ဖရီးေဝး ဆိုတဲ့ အတိုင္း မီးပြိဳင့္ မပါတဲ့ လမ္း ႏွစ္လမ္း ကို အရွိန္ သိပ္မေလွ်ာ့ရပဲ ခ်ိတ္ဆက္ေပးသြားတာပါ။ I-10 အေပၚလမ္းမွာ အသြား ၇-လမ္း အျပန္ ၇-လမ္း ရွိပါတယ္။ Beltway မွာေတာ့ တစ္ဘက္ ေလးလမ္းစီပါ။ Beltway ကျမို႕ပတ္လမ္းပါ။ အတြင္းမွာ လည္း ျမို႕ပတ္အျမန္လမ္း နံပါတ္ 610 ရွိပါတယ္။
လူတစ္ေယာက္ထက္ ပိုမ်ားရင္ အျမန္လမ္းေပၚ မွာ အခြင့္အေရး ေပးေလ့ရွိပါတယ္။ Texas မွာေတာ့ HOV (High Occupancy Vehicles) Lane လို႔ ေခၚၿပီး California မွာေတာ့ Car Pool Lane လို႔ လည္း သိၾကပါတယ္။ ဒီလမ္းေတြ က ကားက်ပ္တဲ့ အခ်ိန္ မွာ အျခားလမ္းေတြ ထက္ အမ်ားႀကီး ပိုေခ်ာင္ ေလ့ရွိတာ မို႔ လူၾကံဳလိုက္မဲ့ အသိအကြ်မ္း မ်ား ရွိရင္ ေက်းဇူးေတာင္ တင္စရာ ကို ျဖစ္လို႔။
ေအာက္က Feeders ေတြ ကလည္း တစ္ျခမ္းကို သံုးလမ္းစီေလာက္ ရွိပါတယ္။ Feeders ေတြမွာေတာ့ မီးပြိဳင့္ ေတြ ပါပါတယ္။ ဂ-ေကြ႕ ကို ေတာ့ မီးပြိဳင့္ မေရာက္ခင္ ေလး မွာ ထားေပးပါတယ္။ ျပန္ေကြ႕ခ်င္ရင္ မီးပိြဳင့္ေစာင့္စရာ မလိုေတာ့ဘူးေပါ့။ Feeders ေတြ ကို Freeway နဲ႔အျပိဳင္ လုပ္ထားေပးတာ က ေတာ့ ဟူစတန္ ျမိဳ႕ရဲ့ ထူးျခားခ်က္ တစ္ခု ပါ။ အဝင္အထြက္ လြယ္သြားသလို Freeway က မွားထြက္မိရင္ လည္း ခန နဲ႔ ျပန္တက္လို႔ ရႏိုင္ပါတယ္။
ညာဘက္ခ်ိုးဘို႔ ေတာ့ အမ်ားအားျဖင့္ ရန္ကုန္ မွာလို ၾကက္လွ်ာစြန္း ေပါင္းသြားတဲ့ အေကြ့လမ္းရွိတတ္ပါတယ္။ မီးပြိဳင့္မိေန တဲ့ အခ်ိန္ ညာဘက္ေကြ့ဘို႔ျပင္ေနတဲ့ ကား မီးနီမွာ ကိုယ့္လမ္း ကားရွင္းလို႔ ညာဘက္ကို ေကြ႕ခြင့္ရွိပါတယ္။ ကားေတာ့ တစ္ခ်က္ရပ္ရပါတယ္။ ဒါကျပည္နယ္တိုင္းလိုလို မွာ ရႏိုင္တဲ့ အခြင့္အေရးတစ္ခုပါ။
Freeway I-10 & Feeder Roads မွာ အေပၚေအာက္ တစ္ဖက္ ၁၀ လမ္းစီေလာက္ ပါတာေတာင္ ေန႔တိုင္း လိုလို ကားက်ပ္ပါတယ္။ ကားေခ်ာင္ ရင္ ေတာ့ Freeway ေတြမွာ မိုင္ ၇၅-၈၀ (ကီလို ၁၂၀-၁၃၀ နီးပါး) ေလာက္ေတာ့ အနည္းဆံုး ေဆာ္ၾကတာပါပဲ။
ဒီလမ္းဆံု ကို စိတ္ၾကိုက္ အေပၚေအာက္ ေဘးဘီ ၾကည့္လို႔ ရေအာင္ Google Map & Street View ေတြ ကို ေအာက္မွာ ေပးထားပါတယ္။
https://www.google.com/maps/@29.7834464,-95.5622015,711m/data=!3m1!1e3
လမ္းေပၚက ျမင္ကြင္း
https://www.google.com/maps/@29.783321,-95.5626006,3a,79.7y,-137.79h,84.12t/data=!3m4!1e1!3m2!1soKiO7WynfHyN-h6R1G3BNw!2e0

ကယ္လီဖိုးနီးယား LA နားမွာ ေနတုန္းက လည္း တစ္ေနရာရာ သြားခ်င္ရင္ Freeway ပဲ အားကိုးရတာပါပဲ။ အသံုးမ်ားခဲ့ တာ က လည္း I-10 ပါ။ I-10 အတိုင္း ဟူစတန္ က ေန LA ေမာင္းသြားရင္ေတာ့ မိုင္ 1,600 ေလာက္ေမာင္းရမယ္။ (နားေမာင္းရင္ ႏွစ္ရက္ေလာက္ နဲ႔ ေရာက္မယ္ထင္ပါရဲ့။)
CALIFORNIA STREETS AND HIGHWAYS CODE ကို ေအာက္မွာ ေပးလိုက္ပါတယ္။
http://www.leginfo.ca.gov/.html/shc_table_of_contents.html
I-10 က ေတာင္ပိုင္း မွာရွိတဲ့ အျမန္လမ္းမႀကီး ျဖစ္ၿပီး အေနာက္ ကယ္လီဖိုးနီးယား က ေန ဖေလာ္ရီဒါ ျပည္နယ္အထိ၊ (Pacific က ေန အေရွ႕ Atlantic Ocean နား အထိ) မိုင္ ၂၅၀၀ နီးပါး ရွည္ပါတယ္။ လမ္းတစ္ေလ်ာက္လံုး တစ္ဘက္ ခုႏွစ္လမ္း၊ ရွစ္လမ္းသြား ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ျမိဳ႕ၾကီးေတြ နားနီးလာရင္ တစ္ေျဖးေျဖး လမ္းေတြ မ်ားလာမယ္။ အခ်ိဳ႕ ေတာဘက္မွာ ႏွစ္လမ္း၊ သံုးလမ္း ျဖစ္ခ်င္ ျဖစ္ပါမယ္။
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Interstate_10

ဒီမွာသံုးမဲ့ ဘတ္ဂ်က္ရဲ့ အခ်ိဳ႕က ကားေမာင္းသူ ေတြ ဆီ က လာတာပါ။ ဓါတ္ဆီ နဲ႔ ဒီဇယ္ မွာ ဒီ လမ္းအတြက္ အခြန္ ထည့္ေကာက္ ထားပါတယ္။ စေကာက္တုံး က ေတာ့ တစ္ျပားႏွစ္ျပားေပါ့။ ခုဆို ဓါတ္ဆီ တစ္ဂါလံ အတြက္ ပ်မ္းမွ် ၂၆ျပားေက်ာ္ေလာက္ ေကာက္တယ္ လို႔ သိရပါတယ္။
https://www.eia.gov/tools/faqs/faq.cfm?id=10&t=10
ဒီလို အခြန္မ်ိး ျမန္မာျပည္ မွာ လုပ္မယ္ ဆိုရင္ ေတာ့ မတရားရာ က်မလားပဲ။ ဘီးခြန္ ဆိုတာ လည္း ေကာက္တယ္။ ျမိဳ႕ဝင္ေၾကး လည္း ေပးရတယ္။ တိုးဂိတ္ မွာလည္း ေပးရေသးတယ္။ ဆိုေတာ့....


၄။ မဟာရန္ကုန္
အေပၚမွာ က်ေနာ္ ယွဥ္ျပခဲ့တဲ့ ျမိဳ႕ေတြ နဲ႔ ယွဥ္ရင္ မဟာရန္ကုန္ျမိဳ႕ေတာ္ ကလည္း သူတို႔ နည္းတူ လူဦးေရ ေရာ အရြယ္အစား ေရာ က Mega-City တစ္ခု အဆင့္မွာ ရွိေနတယ္ ဆိုတာ ျငင္းလို႔ မရပါဘူး။ (အဲ အိမ္ေစ်း အပါအဝင္။)
ေနာက္လမ္းကူးတဲ့ သူေတြ အဆင္ေျပေအာင္ အျခားႏိုင္ငံတိုင္းလိုမွာ ရွိေလ့ရွိတဲ့ လူကူးမီးပြိဳင့္လို (သို႔) လူကူးတံတား မ်ိဳးေတြလည္း ထားေပးသင့္ပါတယ္။ Accessible
ျဖစ္ရင္ေတာ့ပိုေကာင္းတာေပါ့။ လူေတြလည္း အႏာၱရာယ္ ကင္းကင္းကူးႏိုင္ေအာင္ပါ။ (က်ေနာ္ ကားစီးရင္ ထိုင္ရတာ က ကိုယ္ေမာင္းေနက် ဘယ္ဘက္မွာ ဆိုေတာ့ ေျပာရမယ္ ဆို မေမာင္းေပမဲ့ ဒရိုင္ဘာ တစ္ေယာက္ လို ေတြးၾကည့္မိပါတယ္။ လူေတြဒီေလာက္ ပ်ားပန္းခတ္ေနတဲ့ ေနရာ ကိုယ့္အက်င့္ နဲ႔ ဆို ရပ္ေနရမယ္ ထင္ပါတယ္။)
ရန္ကုန္ မွာ လည္း လမ္းႏွစ္ထပ္ ေတြ ေတြ႕ပါတယ္။ အျမန္လမ္း မဟုတ္ပဲ ေတာင္မေရာက္ ေျမာက္မေရာက္ ဂံုးေက်ာ္ တံတားသာသာ မို႔ ဟိုမေရာက္ ဒီမေရာက္၊ Ramps ေတြ နဲ႔ ေနရာေတာင္ ပိုရႈပ္သြားသလို ပါပဲ။ (က်ေနာ့္အျမင္ပါ။) ဒီလို ဂံုးေက်ာ္တံတားေတြ ေဆာက္ လမ္းေတြ ျဖစ္သလို ျပင္ေနတဲ့ အဆင့္ နဲ႔ ေတာ့ ဒီလမ္းက်ပ္တဲ့ ျပႆနာ က ရွင္းသြားဘို႔ မျမင္ပါဘူး။
လူတန္းစား အခ်ိဳ႕ ကား နည္းနည္း ပိုစီးလာႏိုင္တာ ကို ရမယ္ရွာရင္ သင့္ေတာ္မယ္ လို႔ မထင္တာေတာ့ အမွန္ပါ။
ဘတ္ဂ်က္ေၾကာင့္ လို႔ လြယ္လြယ္ေျပာရင္ ဆင္ေျခေပးရင္လည္း ရပါတယ္။ အေၾကာင္းရင္း ရွာရင္ ေျပာလို႔လည္း ကုန္မွာ မဟုတ္သလို အလကား အကုသိုလ္ ပြားမွာ မို႔...
City/Urban Planning နားလည္ကြ်မ္းက်င္တဲ့ ပညာရွင္ေတြ ကို ဖိတ္ေခၚၿပီး Expressed Ways, Public Mass Transit စတဲ့ စနစ္ေတြ ကို စဥ္းစားဘို႔ လိုေနပါၿပီ။ (ဒါနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ Proposal Presentation & Animations ေတြ႕မိပါတယ္။ လမ္းႏွစ္ထပ္ လုပ္ဘို႔  နဲ႔ MRT ထည့္ဘို႔။ လိုအပ္ခ်က္ မီမယ္လို႔ ေတာ့မထင္ေသးပါ။) လမ္းႏွစ္ထပ္ လုပ္ရင္လည္း အေပၚက Expressed Ways ေတြ မွာ တိုးလာမဲ့ ကားအေရအတြက္ ကို ထည့္စဥ္းစားေပးဘို႔ လိုအပ္ ပါလိမ့္မယ္။ အနည္းဆံုး တစ္ဘက္ သံုးလမ္းသြား ေလာက္ ရွိမွ ေရရွည္သံုးဘို႔ အဆင္ေျပပါမယ္။ ႏွစ္လမ္းထဲရွိတဲ့ Tollway မွာ ကားပိတ္တတ္တာ ေန႔စဥ္ လို ၾကံဳဘူးလို႔ပါ။ ခ်ဥ္းကပ္လမ္း ပံုစံ ေတြ ကို လည္း ႏိုင္ငံ တကာ အျမန္လမ္းမ ေတြ ရဲ့ ပံုစံ မ်ိဳး ျဖစ္ေအာင္ လုပ္သင့္တယ္ လို႔ ထင္ပါတယ္။)
ေလာေလာဆယ္ ရန္ကုန္မွာ ေျပးျမင္တာကေတာ့ ျမို႕ပတ္ရထားလမ္းေနရာ။ သံုးတတ္ရင္ သံုးေလးမ်ိဳး သံုးလို႔ ရေလာက္ပါတယ္။ ရွိၿပိးသား ဂုန္းေက်ာ္တစ္ခ်ို႕ေတာ့ ဖ်က္သင့္တန္ ဖ်က္ေပါ့။ (က်ေနာ့္ အျမင္ပါ။)
ဒီျမိဳ႕ပတ္လမ္း နဲ႔ ရထားစနစ္ ကို အဆင့္ျမွႈင့္ဘို႔ အတြက္ လိုအပ္မဲ့ ဘတ္ဂ်က္ အကူအညီ ေခ်းေငြ ကို JICA နဲ႔လက္မွတ္ထိုး ၿပီး သေဘာတူထားၿပီ လို႔ သိရပါတယ္။
October 16, 2015
Signing of Japanese ODA Loan Agreement with Myanmar: Support for the Yangon urban transportation network, a stable power supply to the Greater Yangon area and the East-West Economic Corridor
http://www.jica.go.jp/english/news/press/2015/151016_01.html

ဘယ္လို ဘယ္အဆင့္ အထိ လုပ္မယ္ ဆိုတာ ေတာ့ ရွာ မၾကည့္ရေသးပါဘူး။ တစ္ခ်ိန္ထဲ မွာ ပဲ ျပင္တုန္း အျမန္ကားလမ္း နဲ႔ ရထားလမ္း တြဲတင္လို႔ ရရင္ေတာ့ ပိုေကာင္း မယ္ လို႔ ျမင္ပါတယ္။ အဆင္ေျပ ရင္ Utilities Infrastructure ေတြ အတြက္ ပါေနရာ ရႏိုင္ပါတယ္။ အခြင့္အေရး ဆိုတာ က အျမဲတမ္း ရမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ မဟုတ္ ရင္ ေတာမေရာက္ ေတာင္မေရာက္ ဂံုးေက်ာ္ တံတားေတြ လို ေဇာ္ကန္႔လန္႔ မျဖစ္ေစ ခ်င္တာ ေတာ့ အမွန္ပါ။


ေလဆိပ္ ကို သြားဘို႕ ကလည္း လမ္းကြ်မ္းက်င္တဲ့ သူကို သံုးေလးနာရီ ၾကိဳေခၚထားတာေတာင္ အမီေရာက္ ဘို႔ မေသခ်ာခ်င္ဘူး။

US မွာ ေတာ့ ဒီလို အျမန္လမ္းမေတြ (ျမိဳ႕ျဖတ္လမ္း၊ ျမိဳ႔ပတ္လမ္း အပါအဝင္) ကို လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရး (လမ္း၊ တံတား) တာဝန္ယူေလ့ ရွိၿပီး ျမိဳ႔ထဲ က လမ္းသြယ္၊ လမ္းမ ေတြ ကို ေတာ့ စည္ပင္သာယာ က တာဝန္ယူရပါတယ္။
JICA & Yagon-2040
ရန္ကုန္ျမိဳ႕ရဲ့ လက္ရွိအေျခအေန နဲ႔ မဟာရန္ကုန္ ၿမိဳ႕ျပဖြံ့ၿဖိဳးေရး မဟာဗ်ဴဟာ စီမံကိန္း ၂၀၄၀ နဲ႔သက္ဆိုင္တဲ့ Japan International Cooperation Agency (JICA) နဲ႔ Yangon City Development Committee (YCDC) ပူးတြဲ ေလ့လာထားတဲ့ A Strategic Urban Development Plan of Greater Yangon Reports ေတြပါ။ လက္ရွိအေျခအေန ကို လည္းေဖာ္ျပထားတာ ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ လမ္းက်ပ္တာ၊ Water Tap တိုင္းမွာ ဘက္တီးရီးယား ေတြ႕ေနတာ၊ Sanitation လိုအပ္ခ်က္ ေတြ အပါအဝင္ပါ။
Infrastructure upgrade အတြက္ အေျခအေန ေကာင္းတစ္ခု လို႔ ပဲ ဆိုရပါလိမ့္မယ္။
FINAL REPORT I  http://open_jicareport.jica.go.jp/pdf/12122511.pdf
FINAL REPORT II  http://open_jicareport.jica.go.jp/pdf/12145967.pdf
Credit to Linn Kyaw Zaw for the web links

အေသးစိတ္ ဖတ္ၾကည့္ရင္ သူတို႔ရဲ့ အားစိုက္ထုတ္မႈ မနည္းလွတာ ကို ေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္။
သတိျပဳရမွာ က အခ်က္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား က အမွန္ေတြ အေသးစိတ္ နဲ႔ လုပ္သင့္တာေတြ ကို မီးေမာင္းထိုးျပထားတာ ျဖစ္ေပမဲ့ တကယ္လုပ္မဲ့ အခါ အတားအဆီး ေတြ ရွိေနအံုးမယ္ ဆိုတာပါ။ ဒီအခ်က္ ကို ေအာက္မွာ ေဖာ္ျပေပးထားတဲ့ သတင္းတစ္ပုဒ္ မွာ ေတြ႔ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။
ယေန႔ အခ်ိန္အထိ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ JICA က တင္ျပခဲ့ေသာ က်ယ္ျပန္႔သည့္ အစီအစဥ္ကို ျမန္မာအစိုးရ၏ အေကာင္အထည္ ေဖာ္မႈက ၁၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ပင္မရွိဟု ဆူဇူကီးမာဆာဟီကိုက ေျပာသည္။
ရန္ကုန္ကို ကယ္ၾကစို႔။
http://burma.irrawaddy.com/article/2015/04/04/73560.html


ဘတ္ဂ်က္၊ နည္းပညာ၊ အေတြ႕အၾကံဳ ရွိတဲ့ အင္ဂ်င္နီယာ နဲ႔ ကန္ထရုိက္ ေတြ လည္း လိုအပ္ မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံျခား အကူအညီ လိုအပ္တာ လည္း အမွန္ပါ။ ေကာင္းမြန္တဲ့ နည္းစနစ္ (Public Works Construction Regulations & Control) ေတြ လည္း ရွိဘို႔လိုအပ္ပါမယ္။
ဒါ့အျပင္ လိုအပ္ခ်က္ မရွိဘူး လို႔ လည္း မေျပာႏုိင္ပါဘူး။ စာဖတ္သူ ကိုယ္တိုင္ ေသခ်ာ ေလ့လာၾကည့္ၿပီး ဆန္းစစ္ သံုးသပ္ေစလိုပါတယ္။
Building Codes က တစ္ပိုင္း ဒီ့အျပင္ Municipal Codes & City Ordinance ေတြ လည္းရွိအံုးမွ။ ပစ္ထားသလို ျဖစ္ေနတာ က လည္း ၾကာၿပီ ဆိုေတာ့။
ကိုယ့္အက်ိုးအတြက္ ပဲ ၾကည့္ၿပီး ကန္႔လန္႔တိုက္တတ္တဲ့ သူေတြ က လည္း ကိုယ့္စရိတ္ နဲ႕ ကိုယ္ အလိုက္တသိ သြားဘို႔ မေျပာနဲ႔  စရိတ္ေပးရင္ ေတာင္...
ျမိဳ႕ျပလူေနမႈ အရည္အေသြး ကေတာ့ မေျပာေတာ့ပါဘူး။ ကားရႈတ္တာ အျပင္ အျခား ျပင္စရာ ဆိုလို႔ အမိႈက္ေလး စည္းကမ္းမဲ့ ပစ္လို႔ ရႈတ္ေနတာရယ္၊ ေရေလး၊ ေလေလး မသန္႔တာရယ္၊ အစားအေသာက္ မစားရဲတာေလးရယ္၊ အသံေလး ဆူညံတာရယ္၊ မီးေလးမမွန္တာရယ္၊ ျခင္ေလးယင္ေလး ေပါတာရယ္ နဲ႔ လမ္းေပၚ ဟိုေထြးဒီေထြး ကြမ္းေသြးခ်ည္း ျဖစ္ေနတာေလး ေလာက္ပါ။ ဒါေတြ ကို ျပင္ႏိုင္ဘို႔ Infrastructure ေတြ က အဓိက က်ေနေတာ့လည္း....

Summary
ဒါေလးေတြ ပိုေကာင္းေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ၾကမလဲ ကို စဥ္းစားေပးၾကပါ။
၁။ ယာဥ္စည္းကမ္း၊ လမ္းစည္းကမ္း၊ လူစည္းကမ္း။
၂။ အျမန္လမ္းမ ႏွင့္ သက္ဆိုင္ေသာ Highway-Codes မ်ား။
၃။ ကုန္က်စရိတ္ နဲ႔ ကားလမ္း အသံုးျပဳသူမ်ား။
၄။ ကားအေရ အတြက္ ထိန္းသိမ္းေရး နဲ႔ လမ္းေပၚမွာ မရွိသင့္ေတာ့တဲ့ ကားေတြ ကို လိုင္စင္ဆက္ထုတ္ မေပးဘို႔။
၅။ Public Transportations : သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး စနစ္မ်ား ပိုမိုေကာင္းမြန္ ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ဘို႔
၆။ ေလဆိပ္ အသြားအျပန္ ခရီးစဥ္။
၇။ Infrastructure

စာေရးသူ ၏ အာေဘာ္ ကို လြတ္လပ္စြာ သေဘာထားကြဲလြဲ ခြင့္ရွိပါေၾကာင္း....
Download PDF: "I002_R02 Transportation Infrastructure and Yangon.pdf"

Read More... [ အက်ယ္ ဖတ္ရန္... ]

Thursday, January 7, 2016

မသန္စြမ္းသူ ေတြ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ လြယ္လြယ္ ကူကူ သြားလာႏိုင္ဘို႔ အတြက္ Accessibility Codes

အေဆာက္အဦ ေတြ နဲ႔ ျမိဳ႕ျပသြားလာေရး မွာ Accessibility လို႔ေခၚတဲ့ မသန္စြမ္းသူ ေတြ အတြက္ စဥ္းစားထည့္သြင္း ေပးထားတဲ့ အခ်က္ေတြ ကို တင္ျပေပးသြားပါမယ္။ Handicapped Person, Person with Physical Disabilities, Physically Challenged Persons, စသည္ျဖင့္ အမ်ိုးမ်ိဳး ေခၚၾကတဲ့ သာမန္ လူေတြ လို လုပ္ေဆာင္ႏိုင္စြမ္း မရွိေတာ့ တဲ့သူ (မစြမ္းမသန္) ေတြ အတြက္ အေဆာက္အဦ ေတြ နဲ႔ ျမိဳ႕ျပသြားလာေရး မွာ ကုိယ့္ဖာသာ အဆင္ေျပေခ်ာေမြ႕စြာ သြားလာႏိုင္ေစဘို႔ Accessibility လို႔ေခၚတဲ့ စဥ္းစားထည့္သြင္း ေပးထားသင့္တဲ့ အခ်က္ေတြ ကို တင္ျပေပးသြားပါမယ္။
ဒီေနရာ မွာ ေျခလက္မသန္စြမ္း သူေတြ သာ မက အျမင္အာရံု အၾကားအာရံု ခ်ို႕ယြင္းတဲ့ သူေတြ အတြက္ ပါ ထည့္သြင္းစဥ္းစား ထားတာေတြ လည္း ပါဝင္ပါတယ္။
အသက္အရြယ္ေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ေလျဖတ္တာ (သို႔) အျခားက်န္းမာေရး အေျခအေန၊ မေတာ္တဆ ထိခုိက္မႈ၊ ေမြးရာပါ ကိုယ္အဂၤါခ်ိဳ႕တဲ့ လို႔ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ သာမန္လူေတြ အတြက္ သက္သက္သာသာ လႈပ္ရွားမႈ မ်ိဳး ကို မလုပ္ေဆာင္ ႏိုင္ေတာ့တဲ့ အေျခအေန က ဘယ္သူ႔မွာ မဆို ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလို လူေတြ ထဲမွာ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ လမ္းမေလွ်ာက္ ႏိုင္ေပမဲ့ Wheelchair (သို႔) အကူ ရွိရင္ ေတာ့ ကိုယ့္ဖာသာ သြားလာဘို႔ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့သူ ေတြ အမ်ားအျပား ရွိၾကပါတယ္။ ဒီလို အားနည္းတဲ့ အေျခအေန တစ္ခု မဟုတ္တစ္ခု လူတိုင္းလိုလို ဘဝတစ္ေကြ႕ မွာ ေတာ့ ႀကံဳလာႏိုင္ပါတယ္။
အကူမပါပဲ သြားလာလႈပ္ရွား ဘို႔ မလြယ္ကူ တဲ့ သူေတြ ကိုယ့္ဖာသာ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ အိမ္သာတက္၊ ေရခ်ိဳး၊ သြားလိုရာသြား၊ ေစ်းသြား၊ ေက်ာင္းသြား၊ ခရီးသြား၊ ဘုရားသြား ေက်ာင္းတက္၊ ဝတ္ျပဳသြား၊ ပန္းျခံသြား အပန္းေျဖ ေတြ လုပ္ႏိုင္မယ္ ဆိုရင္ မေကာင္းေပဘူးလား။
သူတစ္ပါး ကို အျမဲ အားကိုးေနရမဲ့ အစား ကိုယ့္ဖာသာ ေနထိုင္သြားလာ လႈပ္ရွား လို႔ ရရင္ ဘယ္လိုေနမလဲ။ ပင္စင္ယူ (အနားယူ) ၿပီးတဲ့ အခါ အိမ္ထဲပဲ ေအာင္းေနမဲ့ အစား လႈပ္လႈပ္ရွားရွား က်န္းက်န္းမာမာ သာမန္လူေတြ လို သြားလာ ေနထိုင္္ရင္း လူ႔ဘဝ အရသာ ကို ခံစား အနားယူ ႏိုင္မဲ့ အေျခအေန ဆိုရင္ ဘယ္လို သေဘာရပါသလဲ။
ဒီလို သူမ်ားကူမွ သြားႏိုင္လာႏိုင္မဲ့ အေျခအေန မ်ူိးမဟုတ္ ေတာ့ဘဲ ကိုယ့္စိတ္ နဲ႔ ကိုယ့္ကို ေနလို႔ ရေစ ဘို႔ အတြက္ ႏိုင္ငံတကာ မွာ Accessibility လို႔ ေခၚတဲ့ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို မရွိမျဖစ္ ပါဝင္ဘို႔ တရားဝင္ ဥပေဒနဲ႔ ျပဌာန္းထားေပးတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ သိသာ ျမင္သာတာ က ေတာ့ Wheel Chair User Access ေတြပါ။ Wheel Chair နဲ႔ အဆင္ေျပေျပ သြားႏိုင္ဘို႔ အဖုအထစ္ နည္းတဲ့ လမ္းခပ္ေျပေျပ၊ ေကြ႕ႏိုင္ဝိုက္ႏိုင္ဘို႔ ေနရာ၊ အဝင္အထြက္ လြယ္ကူဘို႔၊ အားျပဳၿပီး ထိန္းကိုင္စရာ Grab Bars ေတြ၊ အနိမ့္အျမင့္ မတူ ရင္ ခပ္ေျပေျပေဖာက္ထားေပးတဲ့ Ramps ေတြ၊ အတက္အဆင္း အတြက္ သင့္ေတာ္တဲ့ ဓာတ္ေလွခါးေတြ ကို ဒီဇိုင္းလုပ္ တပ္ဆင္ေပးဘို႔၊ လိုအပ္တဲ့ ကားပါကင္ေတြ ထားေပးဘို႔ ေတြလိုအပ္ပါတယ္။
ဒါ့အျပင္ ဘတ္စ္ကား၊ တက္ခ္စီ ေတြ မွာလည္း ဒီလိုလူေတြ စီးခြင့္ရေအာင္ လုပ္ထား ေပးႏိုင္ပါေသးတယ္။ အိမ္သာ နဲ႔ လက္ေဆးခြက္ ေတြ ကို အျခားသူ မကူဘဲ ကိုယ့္ဖာသာ သံုးႏိုင္ေအာင္ Wheel Chair က ေန အိမ္သာခြက္ ေပၚကို ကိုယ့္ဖာသာ ေရႊ႕သြားႏိုင္ေအာင္ လိုအပ္တဲ့ Grab Bars, လိုအပ္တဲ့ ေနရာ အက်ယ္အဝန္း၊ Knee Space, Toe Space နဲ႔ သင့္ေတာ္တဲ့ Sanitary Fixtures (WCs, Urinals, Wash Basins/Lavatories and Taps/Faucets) ေတြ စတဲ့ အခ်က္ေတြ ကို လည္း ထည့္သြင္း ျပဌာန္းထားေလ့ ရွိပါတယ္။ တစ္ေက်ာင္းတစ္ဂါထာ ဆိုသလို ႏိုင္ငံအလိုက္ သတ္မွတ္ခ်က္ မွာ ကြဲျပားခ်က္ အနည္းငယ္ ေတာ့ ရွိတတ္ပါတယ္။ ဥပမာ အိမ္သာ ဘိုထိုင္ေၾကြခြက္ ဆိုရင္ သာမန္ထက္ ႏွစ္လက္မ ေလာက္ျမင့္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ BFA (SG) & ADA (USA) ၾကားမွာ ကြာဟ ခ်က္ေလးေတြ ရွိပါတယ္။ ေအာက္က ဇယားမွာ နမူနာ ေဖာ္ျပေပးထားပါတယ္။

Sanitary FixtureBFA, Singapore ADA, USA
Water Closet (WC): Seat450-480mm430-485mm (17”-19”)
Urinal: Rim500mm Max430mm(17”) Max
Wash Basin (Lavatory): Top
Knee Clearance
Toe Clearance
800-840mm
>685mm
> 230 mm
< 860mm(36”)
> 685mm (27”)
> 230 mm (9”)

ပထမ က်ေနာ့္ရဲ့ ႏိုင္ငံ အခ်ို႕ က အေတြ႕အၾကံုေလးေတြ ကို ေျပာျပလိုပါတယ္။

စကာၤပူ 
စကာၤပူ ေရာက္စ က ပထမ စရင္းႏွီး ခဲ့တာ ကေတာ့ Handicap Toilets ဆိုတာပါ။ လိုအပ္တဲ့ အိမ္သာ Compartment အရြယ္အစား၊ Plumbing Fixtures (အိမ္သာခြက္၊ ရႈေပါက္ခြက္၊ လက္ေဆးခြက္၊ စသည္) ဘံုဘိုင္ေခါင္း (Taps/Faucets), လက္ကိုင္ဘို႔ Grab Bars, စတဲ့ အရာေတြ နဲ႔ တပ္ဆင္ရမဲ့ အျမင့္ေတြ စသည္ျဖင့္ ဂရုစိုက္ ဒီဇိုင္းလုပ္ေပးခဲ့ ရပါတယ္။
စလံုး မွာ အရင္တုန္း က လမ္းေတြ မွာ ခုလို Accessibility Features ေတြ မျပည့္စံု ေသးပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ BFA (Barrier Free Access) Code ဆိုတာ ကေတာ့ 1990 ထဲက ရွိေနပါၿပီ။ ဒါေပမဲ့ စလံုး မွာ က တစ္ခုခု လုပ္ၿပီ ဆို ျဖစ္လာတာက အရမ္းျမန္ပါတယ္။ လမ္းေတြ က ပလက္ေဖာင္း အထစ္ မွာ ခပ္ေျပေျပ အေလွ်ာေလးေတြ တပ္လိုက္ ေလွခါးေဘးနားမွာ အတက္အဆင္း Ramps ေတြ လုပ္ေပးလိုက္ နဲ႔ အခ်ိန္တို ေလးမွာ HDB Apartment အေပၚထပ္ မွာေနတဲ့ သူ Wheel Chair နဲ႔ တစ္ကြ်န္းလံုး သြားလို႔ ရသေလာက္ ျဖစ္ေနပါၿပီ။
Wheel Chair သမားေတြ အတြက္ သာမက အသက္ႀကီးသူ အားနည္းသူ ေတြ၊ ကေလးေတြ အတြက္ လည္း ေကာင္းပါတယ္။ မ်က္မျမင္ ေတြ အတြက္လည္း တုတ္နဲ႔ စမ္းစရာ တံုးေလးေတြ နဲ႔ လက္နဲ႔ စမ္းစရာ အမွတ္ေလးေတြ ပါတပ္ဆင္ထားတာ ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။
က်ေနာ္တို႔ေနခဲ့တဲ့ Apartment မွာ Wheel Chair ကိုပဲ အားျပုေနရတဲ့ ဦးေလးႀကီး တစ္ေယာက္ ရွိတယ္။ ဓာတ္ေလွခါး ထဲ လည္း တစ္ခါတစ္ရံ ေတြ႕မိပါရဲ့။ အစပိုင္း က Manual Wheel Chair နဲ႔ ဘီးေဘး က ေဂြကို လက္နဲ႔ တြန္းလွိမ့္ျပီး အိမ္ကေန MRT အထိသြားတာ။ သိပ္ေတာ့မေႏွးလွဘူး။ ေနာက္ပိုင္း က်ေတာ့ Electric Operated Wheelchair နဲ႔ ျဖစ္လာေရာ။ Game ကစားတဲ့ Joy Stick ပံုစံမ်ိုး control နဲ႔ သာသာေလး လက္လႈပ္ၿပီး ေဆာ္သြားတာ ဝီးကနဲ ကိုယ္ျမန္ျမန္ ေလွ်ာက္တာ ထက္ေတာင္ ျမန္ေသး...။ (ေလတစ္ျခမ္းျဖတ္ ထားတဲ့သူေတာင္ လြယ္လြယ္ ထိန္းႏိုင္မဲ့ ပံုစံ ေတြ႕ရပါတယ္။)
ကားလမ္းေက်ာ္တဲ့ ဂံုးေက်ာ္ တံတား ေတြ မွာ ေတာင္ Accessible Ramps ေတြ ကို ထည့္သြင္းေပးထားပါတယ္။ အခ်ုိ႕ ဆို အရွည္ၾကီး ႏွစ္ေခါက္၊ သံုးေခါက္ ခ်ိုးဆြဲထားတာ။ နည္းနည္း တက္ (ဆင္း) ၿပီး ရင္ နားစရာ ျပန္႔တစ္ခု Codes ထဲက သတ္မွတ္ခ်က္ အတိုင္း ထည့္ထားေပးရေသးတယ္။
BCA အရ BFA ရဲ့ ရာဇဝင္ ကေတာ့ ဒီလိုပါတဲ့။ 1990 မွာ BFA Code စ အသက္ဝင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ 1990 ေနာက္ပိုင္း အေဆာက္အအံု ေတြ မွာ Accessibility ကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အေဆာက္အအံု အေဟာင္းေတြ နဲ႔ လမ္းေတြက အဆင္သင့္ မျဖစ္ေသးဘူး။ ဒါေၾကာင့္ BCA Accessibility Fund S$40 millions မတည္ၿပီး ရွိရင္း အေဆာက္အအံု နဲ႔ လမ္းေတြ ကို ျပဳျပင္ဘို႔ စီမံကိန္း ခ် လုပ္ခဲ့ပါသတဲ့။ 2007-2016 စီမံကိန္းမို႔ ခု 2016 ႏွစ္အကုန္ မွာ ေတာ့ တစ္ကြ်န္းလံုး နီးပါး Basic Accessibility အဆင္သင့္ ျဖစ္ဘို႔ ရည္မွန္းထားပါတယ္တဲ့။

ဂ်ပန္ 
ဂ်ပန္ေတြ က ေတာ့ ဒီကိစၥ မွာလည္း ထိပ္ဆံုး ေရွ႕ေျပးေတြ လို႔ ေျပာလို႔ ရပါတယ္။ သူတို႔ လူမ်ိုးက သူမ်ား အားမကိုး ပဲ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ သြားလာခ်င္တဲ့ သူမ်ားပံု လည္း ရပါတယ္။ ခရီးသြားေတြ အတြက္ တစ္ႏိုင္ငံ လံုး နီးပါး သြားလာ လည္ပတ္ႏိုင္ေအာင္ လုပ္ေပးထားတယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။
Toto Sanitary-ware Catalogue (Japanese Version) တစ္ခုမွာ တစ္ဆင့္ခ်င္း Bathtub မွာ ဘယ္လို ေရခ်ိဳးရမယ္။ ဘယ္လို အိမ္သာ တက္ရမယ္ (ဘယ္လို ဘယ္ပံု ေျပာင္းေရႊ႕ရမယ္ ဆိုတာ) ေတြ ကို ေတာ္ေတာ္ျပည့္ျပည့္စံုစံု ပံုနဲ႔တကြ ရွင္းျပေပးထားတာ ေတြ႕ဘူးပါတယ္။ (စလံုး BFA မွာလည္း ဂ်ပန္ေတြ ေလာက္ မျပည့္စံု ေပမဲ့ ခပ္ဆင္ဆင္ ပံု အခ်ိဳ႕ပါပါတယ္။) အဲ ဂ်ပန္ ႏိုင္ငံ နာရီတာ ေလဆိုပ္ က Accessible Toilets ေတြ ကေတာ့ ရွယ္ပဲ။ က်ေနာ္ေတြ႕ဘူးသမွ် အေကာင္းဆံုး ပဲ လို႔ ေျပာပါေတာ့။ (ဂ်ပန္ နာရီတာ ေရာက္ ရင္ ဝင္ၿပီး ပါၾကည့္ၾကပါကုန္။) Accessibility Features ေတြ အျပင္ ဖင္ထိုင္တဲ့ Seat ကို လည္း အပူ၊ အေႏြးညွိလို႔ ရတယ္။ ကိစၥ ၿပီးလို႔ ေရနဲ႔ ေဆးခ်င္ေၾကာခ်င္ရင္ လည္း Washlet က ေရပူ ေရေႏြး အပူခ်ိန္ လည္း ညွိလို႔ရတယ္။ ေရအား အေပ်ာ့အျပင္း လည္း စိတ္ႀကိုက္ ခ်ိန္ လို႔ ရတယ္။ အဲ အမ်ိုးသမီး ေတြ အတြက္ ဆိုရင္လည္း ေရွ႕ေနာက္ ဒြာရ ႏွစ္ခု ၾကိုက္ရာ ကို လက္နဲ႔ မကိုင္ဘဲ ေဆးလို႔ ရသဗ်။)

အေမရိကန္
ADA (Americans with Disabilities Act) Standards ေတြ အရ မသန္စြမ္း တဲ့ သူေတြ ကို ဦးစားေပးပါတယ္။ ဘတ္စ္ကား တက္ခ္စီး ရထား ဘယ္သြားသြား ဦးစားေပး ေနရာရွိေလ့ရွိပါတယ္။ က်ေနာ္ေတြ႕ဘူးသေလာက္ (LA & Houston) ဘတ္စ္ကား ေတြ မွာ ဝွီးခ်ဲ အတြက္ သီးသန္႔ ေနရာ ပါေလ့ ရွိပါတယ္။ အတက္အဆင္း လြယ္ကူ ဘို႔ အတြက္ ကုန္းေဘာင္ထိုးေပး တဲ့ စက္ (သို႔) Features က ဘတ္စ္ကားေတြ မွာ ပါၿပီးသားပါ။ ဝွီးခ်ဲ အတြက္ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ေနရာ မွာ ေခါက္ခံုေတြ ရွိၿပီး ဝွီးခ်ဲသမား တက္လာရင္ (လူဘယ္ေလာက္က်ပ္က်ပ္) အဲဒီ့ ခံု ကလူေတြ ထၿပီး ေနရာဖယ္ေပးၾကပါတယ္။
အေဆာက္အအံု ေတြ နဲ႔ အနီးဆံုး မွာ Handicap Car Parkings ေတြ ကို ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ ေနရာေကာင္းလည္း ျဖစ္ အျမဲလိုလို လည္း လြတ္ေနတတ္တာ မို႔ တကယ့္အခြင့္ အေရးတစ္ခုပါ။ ဒီပါကင္ မွာ ဝွီးခ်ဲ အတက္အဆင္း လုပ္ဖို႔ ေနရာ သီးသန္႔ ထပ္ပါေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီလို ကားပါကင္ မွာ ကားရပ္ႏိုင္ဘို႔ အတြက္ တရားဝင္ ထုတ္ေပးထားတဲ့ မစြမ္းမသန္ ကဒ္ျပား Placard ကို ကားထဲ က ဘက္မွန္မွာ ျမင္သာေအာင္ ခ်ိတ္ဆြဲၿပီး ျပထားေပးရပါတယ္။ မဟုတ္ရင္ ေတာ့ ဒါဏ္ရိုက္ခံ (Ticket အေပးခံ) ရပါလိမ့္မယ္။
စားေသာက္ဆိုင္ ေတြ က ထိုင္ခံုေတြ ပါ Accessibility Sign ပါရင္ သူတို႔ အတြက္ အဆင္သင့္ ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ထားေပးတာ လို႔ သတ္မွတ္ႏိုင္ပါတယ္။ အေဆာက္အအံု တစ္ခု ကို ဝင္ႏိုင္ထြက္ႏိုင္ဘို႔ တံခါးမ ေတြ ကို ဖြင့္ဘို႔ အတြက္ လည္း သူတို႔ အတြက္ သတ္မွတ္ထားတဲ့ အျမင့္မွာ ခလုတ္ထားေပးထားတာ မို႔ သူမ်ား တံခါးဖြင့္ ေပးတာ ေစာင့္စရာ မလိုပါဘူး။
အလုပ္ခန္႔ရင္ လည္း မသန္စြမ္းသူ ကို မခြဲျခားရတာေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႔ ရံုးမွာလည္း ဝွီးခ်ဲ အၾကီးမသံုးေပမဲ့ လက္ကိုင္အေန နဲ႔ လည္း သံုးႏိုင္တဲ့ ဝွီးခ်ဲ အေပါ့စား သံုးတဲ့ သူေတြ အခ်ိဳ႕ကို ေတြ႕ရေလ့ရွိပါတယ္။
လိုအပ္ခ်က္ နဲ႕ ကိုက္ညီတဲ့ Sanitary Fixtures ေတြ နဲ႔ အျခား  Appliances ေတြ ကို ADA compliant ဆိုၿပီး စစ္ေဆး သတ္မွတ္ ထားတာ လည္း ရွိပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ လက္ေဆးေၾကြခြက္ Lavatory (Wash-hand basin) ဒူး အပူေလာင္ မွာစိုးလို႔ Hot Water Pipe & Drain Trap ကို Insulation အေပ်ာ့ဆင္ေပးရတာ ကလည္း ADA လိုအပ္ခ်က္ တစ္ခုပါ။

မေလးရွား။ 
လြန္ခဲ့တဲံ အႏွစ္ ၂၀ ေလာက္ မေလးရွား ဟိုတယ္ ပေရာဂ်က္ မွာ လုပ္ေတာ့ Handicap ဆိုတဲ့ စကားလံုး ကို ႀကိမ္ဖန္ မ်ားစြာ ၾကားခဲ့ဘူးပါတယ္။ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ အမ်ားစု က အဂၤလန္ ႏိုင္ငံသား (Both English & Asian Descendent) ေတြပါ။ British Institute of Plumbing က ထုတ္တဲ့ Plumbing Engineering Design Guide က Designing for the Disabled အခန္း မွာ Accessibility Plumbing Fixtures Installation ကို ေတြ႕ရပါတယ္။ က်ေနာ့္ အေနနဲ႔ သိပ္ဂရုတစိုက္ မရွိခဲ့ပါဘူး။
ေနာက္ နွစ္အနည္းငယ္ အၾကာ မေလးရွား ပေရာဂ်က္ အခ်ိဳ႕ စကာၤပူ ကေန ထပ္ကိုင္ရေတာ့ တစ္ေက်ာင္းတစ္ဂါထာ နဲ႔ ညိတာေလး ကို ေျပာျပခ်င္ပါတယ္။ ဓါတ္ေလွကား ရဲ့ အတြင္းပိုင္း အက်ယ္အဝန္း ပါ။ Malaysian Standard အရ အနည္းဆံုး 1,800x1,800mm နဲ႔ တံခါးဝ အနည္းဆံုး 800mm လိုပါတယ္တဲ့။ စကာၤပူ မွာ က ဗ်က္ 1200 အနက္ 1400mm ပဲ လိုအပ္ၿပီး တံခါးဝ က ေတာ့ 900mm ျဖစ္ပါတယ္။ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ Japanese Architect ကေတာ့ ပံုေတြ ဘာေတြ စနစ္တက် ဆြဲၿပီး စလံုး ေရာ ဂငယ္ က References ေတြ နဲ႔ သက္ဆိုင္ရာ လူေတြ ကို ရွင္းျပရွာပါတယ္။ (က်ေနာ္ ကေတာ့ ေဘးက ထိုင္ေပးေပါ့။) ဓာတ္ေလွကား တစ္ခု ရဲ့ Capacity & Cost ကလည္း ကားဧရိယာ နဲ႔ တိုက္ရိုက္နီးပါး အခ်ိုးက် ေနတာ မို႔ စရိတ္လည္း ႀကီး ေနရာလည္း စားေပါ့ေလ။ ၾကိဳးစားေပမဲ႔ အေလွ်ာ့ မရခဲ့ဘူး လို႔ ခပ္ေရးေရး မွတ္မိပါတယ္။

ႏိုင္ငံတကာ။ 
ကုလသမဂၢ (UN) ရဲ့ အဖြဲ႕အစည္း တစ္ခု ျဖစ္တဲ့ the United Nations Economic and Social Commission for Western Asia (ESCWA) ရဲ့ အကူအညီ နဲ႔ စစ္ဒါဏ္အၾကီးအက်ယ္ ခံခဲ့ရတဲ့ လက္ဘႏြန္ ႏိုင္ငံ ေဘရြတ္ျမိဳ႕ မွာ Accessibility အတြက္ ပူးေပါင္းျပဌာန္း ထားတဲ့ Accessibility for the Disabled - A Design Manual for a Barrier Free Environment Code ကို ေအာက္က Link ကေန သြားၿပီး ေလ့လာႏုိင္ပါတယ္။
Accessibility for the Disabled - A Design Manual for a Barrier Free Environment Code 
http://www.un.org/esa/socdev/enable/designm/ ]


ကဲေရႊႏိုင္ငံေတာ္မွာ ေရာ။ 
ဒီႏွစ္ Most generous people in the world အဆင့္ကို ရေအာင္ ျမန္မာေတြ ေစတနာ သဓၶါတရား ေကာင္းတဲ့ (ရက္ေရာတဲ့သူေတြ) ဂရုဏာတရား ႀကီးမားတဲ့ သူေတြရယ္ လို႔ ကမာၻက အသိအမွတ္ျပဳ ခံရတယ္။ ၾကင္နာသနားတတ္တယ္။ လူၾကီးသူမ ကို အိမ္ဦးခန္းထားၿပီး ျပဳစုေလ့ရွိၾကတယ္။ ဘုရားသြား၊ ေက်ာင္းတက္ လုပ္ေစခ်င္ၾကတယ္။ အကူအညီ ေပးခ်င္ၾကတယ္။ စသည္ စသည္… သို႔ေသာ္..
ဒါေပမဲ့ Accessibility နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး လုပ္ေဆာင္ခ်က္ ေတြ က သိပ္ကို နည္းလြန္းပါေသးတယ္။ မရွိသေလာက္ လို႔ ေျပာရမလိုပါပဲ။ လိုအပ္ခ်က္ ေတြ က လည္း မ်ားလြန္း၊ စနစ္ က လည္း မရွိ။ ကန္ထရိုက္ ဆိုတာ က လည္း အျမတ္ တစ္ခု ပဲ ၾကည့္ႏိုင္ ဆိုေတာ့ မလုပ္ၾကတာ လည္း မဆန္းပါဘူး။ 
မစြမ္းမသန္ ေတြအတြက္ လုပ္ေပးဘို႔ မေျပာခင္ ပထမ မႈိခ်ိုး မွ်စ္ခ်ိဳး အေျပာင္အပ်က္ ေျပာတာ ေတြ ကို ျပင္ဘို႔ လည္း ေျပာခ်င္ပါတယ္။ မ်က္ေစ့မြဲတဲ့ သူ ကို အကန္း၊ ေျခမသန္ တဲ့ သူ ကို အက်ိဳး ဆိုၿပီး ခ်ိုးခ်ိုးဖဲ့ဖဲ့ ေျပာရမွ အရသာ ေတြ႕တဲ့သူေတြ အမ်ားအျပား ရွိေနဆဲပါ။ အခ်ုိဳ႕ က ဒီထက္ဆိုးရြား စြာ ေသာက္ကန္း၊ ေသာက္က်ိဳး စသည့္ စကားလံုး မ်ိုးမ်ား ကို ခပ္လြယ္လြယ္ သံုးတတ္ ပါေသးသည္။ အက်င့္ပါေနသလို ျဖစ္ေနတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ကိုယ္ နဲ႔ ဆိုင္သည္ ျဖစ္ေစ မဆိုင္သည္ ျဖစ္ေစ (ႏွမသားခ်င္း မစာနာ) ပါးစပ္ အရသာခံ တတ္တာေတြ လည္း ျပင္ေစခ်င္ပါတယ္။ အကုသိုလ္ အလကား ေတာင္းယူတဲ့ ပံုစံပါ။ စာနာတတ္ ေစလိုပါတယ္။ လူအမ်ား ျပင္ေစခ်င္ပါတယ္။ 90% ေကာင္းရင္ ေတာင္မွာ 10% မေကာင္းရင္ အရာမထင္ ပါဘူး။
ႏိုင္ငံႀကီးသား ပီသဘို႔ အျခားအခ်က္ ေတြ ကို လည္း လူေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ား က ေျပာထားၾကတာ မို႔ ထည့္မေျပာ လိုပါ။ တန္းမစီတာ၊ (ကြမ္း) တံေတြးေထြးတာ၊ အမိႈက္ပစ္တာ ေလာ္စပီကာ ေဆာင္းေဘာက္ ေတြ နဲ႔ ႏွိပ္စက္တာေတြ...

MNBC-2012, Part 2, Sec 2.7 Accessibility (Provision for Future Accessibility)
အခု MNBC-2012, Part 2, Sec 2.7 Accessibility မွာ ဒီ လိုအပ္ခ်က္ အခ်ိဳ႕ ကို ထည့္သြင္းေပးထားတာ မို႔ ေနာက္ပိုင္း ဒီ Codes ေတြ အသက္ဝင္ လာတဲ့ အခါ မွာ ေတာ့ အထိုက္အေလ်ာက္ ျဖစ္လာလိမ့္မယ္ လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ အစ ျဖစ္တာမို႔ မြမ္းမံႏိုင္ဘို႔ လည္းအပ္ပါလိမ့္မယ္။
အကူ မပါရင္ မသြား၊ မလာ ႏိုင္တဲ့ သူ ေတြ လည္း လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ဘုရားသြား ေက်ာင္းတက္၊ ေစ်းဝယ္ အပန္းေျဖ ကိုယ့္ဖာသာ လုပ္ႏိုင္တဲ့ အေျခအေန ကို ေရာက္လာ ပါေစ လို႔ ဆႏၵျပဳရင္း…..

References
  1. SG-BCA The Code on Accessibility in the Built Environment 2013
    [ http://www.bca.gov.sg/BarrierFree/others/ACCESSIBILITY_CODE_2013.pdf ]
  2. SG-BCA BFA Sanitary Provisions
    [ http://www.bca.gov.sg/data/ImgCont/439/05_Sanitary Provisions.pdf ]
  3. ADA Standards (USA) - 2010 Chapter 6: Plumbing Elements And Facilities (html)
    [ http://www.ada.gov/regs2010/2010ADAStandards/2010ADAstandards.htm ]
  4. ADA Standards (USA) (pdf)
    [ http://www.ada.gov/regs2010/2010ADAStandards/2010ADAStandards_prt.pdf ]
  5. American Standards Brand Sanitary Products - ADA Compliant
    [ http://www.americanstandard-us.com/learn/american-standard-advantage/innovations/default.aspx?f=15 ]
  6. Accessibility for the Disabled - A Design Manual for a Barrier Free Environment Code
    http://www.un.org/esa/socdev/enable/designm/ ]
  7. MS 1184-2002 Code of Practice on Access for Disabled Person to Public Buildings

Read More... [ အက်ယ္ ဖတ္ရန္... ]